 والا و بزرگوار است العلي يعني هم در ذات والا است و بر بالاي همة مخلوقات قرار دارد، و هم در منزلت و مقام، و داراي صفات كامل است. و هم در قدرت و تسلط، والاست و بر همة مخلوقات چيره و غالب است. الكبير و نيز هم در ذات عظيم است و هم در اسما و صفاتش و از مظاهر عظمت و بزرگياش اين است كه آسمانها و زمين در روز قيامت در قبصة اويند، و آسمانها را با دست راستش درهم ميپيچيد. كرسي و قلمرو فرمانروايياش آسمان و زمين را در بر گرفته است، و همة بندگان در اختيار او هستند، پس جز با خواست و مشيت خداوند تصرف نميكنند و كاري انجام نميدهند، و جز با خواست و ارادة او حركت نميكنند و از حركت باز نميايستند. حقيقت كبريا و بزرگي خدا را جز او كسي نميداند، و هيچ فرشتة مقرب و هيچ پيامبري آن را نميداند، و هيچ فرشتة مقرب و هيچ پيامبري آن را نميداند. از هر صفت كمال و كبريا و شكوهي برخوردار است، و او هر يك از اين صفتها را به طور كامل داراست. از كبريايي او اين است كه اهل آسمانها و زمين هر عبادتي را براي او انجام ميدهند و هدف از آن بزرگداشت و تعظيم خداوند است. به همين جهت «تكبير» شعار و نشانة عبادتهاي بزرگ مانند نماز و غيره است.أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاء مَاء فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً إِنَّ اللَّهَ لَطِيفٌ خَبِيرٌ  آيا نديدهاي كه خداوند از آسمانها آب فرو فرستاده، آنگاه زمين سرسبز و خرم ميگردد، بيگمان خداوند باريك بين و آگاه است.
لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است از آن اوست، و خداوند بينياز و ستوده است.
در اينجا خداوند آدمي را به نگريستن در آياتي كه بر يگانگي و كمال او دلالت مينمايد تشويق ميكند، پس فرمود: أَلَمْ تَرَ آيا با چشمان و بينش خود مشاهده نكردهاي كه أَنَّ اللَّهَ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاء مَاء خداوند از آسمان آبي را فرو ميفرستد، و بر زمين خشك كه تمام درختان و گياهانش خشك شدهاند ميبارند فَتُصْبِحُ الْأَرْضُ مُخْضَرَّةً آنگاه زمين را بعد از خشكي و مرگش زنده مينمايد، مردگان را نيز بعد از آنكه تبديل به استخوانهايي پوسيده شدند زنده ميگرداند. إِنَّ اللَّهَ لطيف بيگمان خداوند باريك بين است و درون اشيا و امور پوشيده و پنهان را ميبيند، و با لطف است و خير و خوبي را به بندگان ميرساند، و شر و بديرا از آنها دور مينمايد، و همة اينها را طوري انجام ميدهد كه در بسياري مواقع بر بندگانش پوشيده ميماند و از لطف خداوند [نسبت به بندگان] اين است كه توانايي و كمال اقتدارش را در انتقام گرفتن، به بندهاش نشان ميدهد، اما بعد از آنكه در آستانة نابودي قرار گرفت به داد او ميرسد و لطفش را براي او آشكار ميكند. و از لطف خداوند اين است كه محل فرود قطرات باران و جاي رويش بذرهاي زمين را ميداند. پس آب را به محل همان بذر ميبرد- بذري كه خلائق و مردم پنهان است- سپس انواع گياهان ميرويند خبير و به امور پنهان و پوشيده  آگاه است.
لَهُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ آنچه در آسمانها و آنچه در زمين است همه آفريده و بندگان اويند، و خداوند با فرمانروايي و حكمت و كمال اقتدار خود در آنها تصرف مينمايد،  و كسي ديگر در اين ميان اختياري ندارد. وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْغَنِيُّ و او بينياز است و داراي بينيازي مطلق ميباشد و از هر جهت مستغني ميباشد. و از بينيازي او اين است كه به هيچ كدام از آفريدههايش نياز ندارد، و از سر ناتواني و خواري به آنها پناه نميبرد، و كمبودي ندارد كه آن را به وسيلة آنان جبران نمايد. او نيازي ندارد كه كسي را به همسري و فرزندي گيرد. و از بينيازياش اين است كه نميخورد و نمينوشد و به آنچه مردم بدان نياز دارندبه هيچ وجهي نياز ندارد. پس او ديگران را خوراك ميدهد، ولي خوراك داده نميشود. و از بينيازياش اين است كه آفريدگان همه در آفرينش و زندگي ديني و دنيايي خود به او نياز دارند. و يكي از مصاديق بينيازياش اين است كه اگر همة موجودات آسمانها و زمين؛ آنهايي كه زندهاند و آنهايي كه مردهاند در يك ميدان جمع شوند و هر يك از آنها تا آنجا كه دلش بخواهد از خداوند طلب نمايد، و خداوند به هر يك از آنها بيش از آنچه بخواهد، ببخشد، اين كار از ملك و پادشاهي او چيزي نميكاهد. و از بينيازياش اين است كه دست سخاوت و خير و بركتش را در شب و روز گشوده است، و چيزهايي را در بهشت قرار داده كه هيچ چشمي مانند آن را نديده، و هيچ گوشي آن را نشنيده و به دل هيچ انساني خطور نكرده است.
 الْحَمِيدُ در ذات و در نامهايش پسنديده و ستوده است، چون همه صفتهاي او صفات كمالاند. و در كارهايش پسنديده ميباشد. چون كارهاي او سرشار از عدل و احسان و رحمت و حكمت است. و نيز در شرع و قانون خويش ستوده است، چون جز به آنچه مصلحت است فرمان نميدهد، و جز از آنچه كه فساد محض است يا فسادش بيشتر است، نهي نمينمايد. تنها خداوند شايستة ستايش است، ستايشي كه آسمانها و زمين و آنچه ميان آن دو است، و بندگانش توان اداي آن را ندارند، ستايشي كه خود گويندة آن است، و برتر است از آنچه كه نبدگان وي را ستايش ميكنند. و او به خاطر توفيقاتي كه به بندگان موفقش ارزاني ميدارد، نيز به خاطر خواركردن كساني كه خوارشان نموده است قابل ستايش است. و او در ستايش و حمد خويش بينياز است، و در بينيازياش ستوده و پسنديده ميباشد.أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ وَالْفُلْكَ تَجْرِي فِي الْبَحْرِ بِأَمْرِهِ وَيُمْسِكُ السَّمَاء أَن تَقَعَ عَلَى الْأَرْضِ إِلَّا بِإِذْنِهِ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَؤُوفٌ رَّحِيمٌ مگر نميبيني كه خداوند آنچه را در زمين است، و كشتيها را كه به فرمان او رواناند برايتان مسخر گردانيد، و [خداوند] نميگذارد آسمان بر زمين فرو ريزد، مگر به اذن و خواست خودش؟! همانا خداوند نسبت به مردم بخشاينده و مهربان است.
وَهُوَ الَّذِي أَحْيَاكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ إِنَّ الْإِنسَانَ لَكَفُورٌ و او خداوندي است كه شما را زندگي داد، آنگاه شما را ميميراند، سپس شما را زنده ميكند. بيگمان انسان [بسيار] ناسپاس است.
آيا با چشم سر و دل نعمت فرايگر و فراوان پروردگارت را مشاهده نكردهاي كه أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ  همانا خداوند حيوانات و گياهان و جماداتي را كه در زمين هستند فرمانبردارتان نموده است، پس همة آنچه در زمين است فرمانبردار انسان ميباشد؛ حيوانات مسخر و مطيع انساناند، تا بر آنها سوار شوند و بارهايشان را بر آنها حمل نمايند، و كارهايشان را با كمك آنها انجام دهند، و از گوشت آنها بخورند و انواع استفادهها را از آنها ببرند. و درختان و ميوههايش مسخر انساناند، از آن تغذيه مينمايند، و خداوند به انسان توانايي كاشتن و استفاده كردن از آن را داده است، و معدنهايي را مسخر انسان نموده تا آن را استخراج كند و از 