 أَلْقَى الشَّيْطَانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ فَيَنسَخُ اللَّهُ مَا يُلْقِي الشَّيْطَانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آيَاتِهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ و هيچ رسول و هيچ پيامبري را پيش از تو نفرستاديم مگر اينكه هنگام يكه چيزي را تلاوت ميكرد شيطان در تلاوت و خواندن او [شبهه] القا مي نمود، پس خداوند آنچه را كه شيطان القا ميكرد از بين ميبرد، سپس خداوند آياتش را استوار ميدارد، و خداوند بس آگاه و با حكمت است.
لِيَجْعَلَ مَا يُلْقِي الشَّيْطَانُ فِتْنَةً لِّلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَالْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ وَإِنَّ الظَّالِمِينَ لَفِي شِقَاقٍ بَعِيدٍ تا خداوند آنچه را كه شيطان ميافكند براي بيماردلان، و آنان كه دلهايشان سخت است آزموني قرار دهد. بيگمان ستمگران در عداوت عميق و مخالفت سختي به سر ميبرند.
وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِن رَّبِّكَ فَيُؤْمِنُوا بِهِ فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ وَإِنَّ اللَّهَ لَهَادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ و تا دانش يافتگان بدانند كه آن [وحي] از سوي پروردگارت حق است، و به آن ايمان آورند، تا دلهايشان بدان آرام گيرد، و در برابرش تسليم و خاضع شوند و بيگمان خداوند مؤمنان را به راه راست هدايت ميكند.
خداوند از اوج حكمت خويش صحبت مي كند، و اينكه چه چيزي را براي بندگانش انتخاب نموده است. و ميفرمايد: اي محمد! وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ وَلَا نَبِيٍّ إِلَّا إِذَا تَمَنَّى ما هيچ پيامبر و رسولي را پيش از تو نفرستادهايم مگر اينكه وقتي آيات و احكام خداوند را براي مردم ميخواند تا آنها را پند دهد وآنها را پند دهد و آنها را به معروف امر، و از منكر نهي كند، أَلْقَى الشَّيْطَانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ شيطان از راههاي ويرانگرش وارد خواندن او شده و چيزهايي در خواندن او ميافكند كه با تلاوت و خواندن او متضاد بود، با اينكه خداوند متعال پيامران را معصوم و مصون قرار داده است و آنها در آنچه كه از سوي خداوند به مردم ميرسانند معصوماند، خداوند وحي خويش را از اينكه مشتبه گردد يا با چيزي ديگر مخلوط شود محفوظ و مصون ميدارد. اما اين القا و شبههافكني شيطان پابرجا نيست و ادامه نخواهد داشت، بلكه عارضي است، و سپس از بين ميرود، و عوارض احكامي جداگانه دارند. بنابراين فرمود: فَيَنسَخُ اللَّهُ مَا يُلْقِي الشَّيْطَانُ ثُمَّ يُحْكِمُ اللَّهُ آيَاتِهِ پس خداوند آنچه را كه شيطان ميافكند از بين ميبرد، سپس خداوند آياتش را استوار ميدارد. يعني خداوند آنچه را كه شيطان ميافكند از بين ميبرد و باطل مينمايد و بيان ميكند كه آن از آيات خدا نيست، سپس آيات خود را محكم و استوار ميدارد و آنرا خالص نموده و محافظت ميكند. بنابراين آيات خداوند از آميخته شدن با آنچه شيطان القا ميكند همواره خالص و ناب باقي ميماند. وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ و خداوند، آگاه و دانا و فرزانه و با حكمت است و هر چيزي را در جايش قرار ميدهد. پس، از كمال حكمت خداوند اين است كه شيطان را توانايي داده تا چنين القايي را بنمايد تا آنچه را كه در اين بخش از آيه بيان نموده است تحقق يابد. آنجا كه ميفرمايد: لِيَجْعَلَ مَا يُلْقِي الشَّيْطَانُ فِتْنَةً  تا القا و وسوسههاي شيطان را براي دو گروه از مردم كه خداوند به آنها توجهي نميكند آزموني قرار دهد، و آن دو گروه عبارتند از: لِّلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ كساني كه در دلهايشان بيماري است، يعين ايمانشان ضعيف است و كامل نميباشد و تصديق و يقين قطعي در دلهايشان نيست، پس كوچكترين شبههاي در آنها اثر ميگذارد. و چون آنچه را كه شيطان ميافكند، بشنوند شك و ترديد وارد دلهايشان ميشود و موجب فتنه و آزمايش آنها ميگردد.
وَالْقَاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ و سنگدلان. يعني آنها كه دلهايشان سخت است و هشدار و اندرز در آ» اثر نميگذارد، و به خاطر قساوتي كه دارند آنچه را كه خدا و پيامبرش ميگويند، نميفهمند. اينها وقتي آنچه را كه شيطان القا مي كند، بشنوند آن را دليلي براي باطل خود قرار ميدهند و در پرتو آن مجادله مينمايد و با خدا و پيامبرش به مخالفت ميپردازند.
وَإِنَّ الظَّالِمِينَ لَفِي شِقَاقٍ بَعِيدٍ و بيگمان ستمگران در عداوت عميق و مخالفت سختي قرار دارند، و آنچه شيطان الق ميكند براي اين دو گروه از مردم ماية فتنه و آزمايش ميگردد، و پليدي كه در دلهايشان پنهان است آشكار ميشود. و اما گروه سوم كه مورد مرحمت قرار ميگيرند كسانياند كه در اين آيه ذكر شدهاند: وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ أَنَّهُ الْحَقُّ مِن رَّبِّكَ و تا عالمان و دانش آموختگان بدانند كه آن وحي حق و از سوي پروردگارت است. خداوند به آنان دانش داده است و به وسيلة آن حق را از باطل، و هدايت را از گمراهي تشخيص ميدهند. پس آنان با توجه به شواهد و دلايل موجود، حق پايدار را كه خداوند آن را استوار مينمايد از باطل و عارضي كه خداوند آن را از بين ميبرد تشخيص ميدهند، تا بدانند كه خداوند حكيم و فرزانه است، و ابتلا و آزمايشات را براي انسان پيش ميآورد تا امور نيك نيك و بدي را كه در وجود او پنهان است آشكار نمايد، ئفَيُؤْمِنُوا بِهِ تا به سبب آن ايمان بياورند، و پس از دفع شبهه ايمانشان افزون گردد.فَتُخْبِتَ لَهُ قُلُوبُهُمْ و دلهايشان خاضع و تسليم خدا شود. و اين از هدايت الهي است كه به آنها بخشيده است. وَإِنَّ اللَّهَ لَهَادِ الَّذِينَ آمَنُوا إِلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ و خداوند مومنان را به سبب ايمانشان به راه راست هدايت مينمايد.و راه راست يعني دانستن حق و عملكردن به مقتضاي آن، پس خداوند مؤمنان را با سخن استوار در زندگي دنيا و آخرت ثابت قدم مينمايد، و اين نوعي از تثبيت خداوند براي بندگان است. و اين آيات بيان مينمايند كه ساير پيامبران براي پيامبر اسلام الگو و سرمشق ميباشند. وقتي كه به هنگام خواندن و تلاوت آية والنجم تا به افريتم اللت و العزي و منوه الثالثه الاخري رسيد، شيطان در تلاوت او اين را افكند«تلك اغرانيق العلي و ان شفاعتهن لترتجي» يعني «لات» و «عزي» و «منات» بتها بسوالا مقام هستند و شفاعت كردن آنها جاي اميد است. به اين سبب پيامبر غمگين شد و فتنهاي براي مردم گرديد، همچنانكه خداوند متعال بيان نمود. پس خداوند اين آيات را نازل (1) مؤلف كتاب «نصب المجانيق لنسف قصه الغرانيق» به طور مفصل و علمي در اين كتاب به اين حديث ميپردازند و ثابت ميكند كه اين حديث، حديثي موضوع است. و از اين مطلب نيز سخن به ميان ميآورد كه معناي صحيح آيهي وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ مِن رَّسُولٍ وَلَا نَبِيٍّ إِلَّا إِذَا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطَانُ فِي أُمْنِيَّتِه چنين است: «و هيچ پيامبري را پيش از تو نفرستادهايم مگر اينكه هنگامي كه چيزي را تلاوت ميكرد شيطان وسوسههاي و شبهاتي را در دل كافران ميانداخت ...» «و»وَلَا يَزَالُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي