يرنگ و حيله را در دين خدا به کار گرفتند. و اينکه اگر همچنان بر عادت هاي مخالف با شريعت مداومت نمايند زشتي اين کار از دل دور مي شود، و انجام دهنده آن گمان مي برد که کار خوبي انجام مي دهد، پس دچار اشتباه و گمراهي مي گردد. بنابراين فرمود:« يُضَلُّ بِهِ الَّذِينَ كَفَرُواْ يُحِلِّونَهُ عَامًا وَيُحَرِّمُونَهُ عَامًا لِّيُوَاطِؤُواْ عِدَّةَ مَا حَرَّمَ اللّهُ» کافران با آن گمراه مي شوند، تا با تعداد ماههايي که خدا حرام نموده است  مطابقت برقرار کنند و آنچه را که خدا حرام نموده است حلال کنند.
« زُيِّنَ لَهُمْ سُوءُ أَعْمَالِهِمْ» شيطان کارهاي بد را براي آنا آراسته است و به سبب باور و عقيده آراسته شده اي که در دلهايشان است آن را خوب مي دانند. « وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الْكَافِرِينَ» و خداوند گروه کافران را هدايت نمي نمايد؛  کساني که دلهايشان آغشته به کفر و تکذيب  است، و هر نشانه اي برايشان آورده شود ايمان نمي آورند.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انفِرُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الأَرْضِ أَرَضِيتُم بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِي الآخِرَةِ إِلاَّ قَلِيلٌ ؛ اي  کساني  که  ايمان  آورده  ايد ، چيست  که  چون  به  شما گويند که  براي   جنگ در، راه  خدا بسيج  شويد ، گويي  به  زمين  مي  چسبيد ? آيا به  جاي  زندگي   اخروي به  زندگي  دنيا راضي  شده  ايد ? متاع  اين  دنيا در برابر متاع  آن  دنيا  جز اندکي  هيچ  نيست.
إِلاَّ تَنفِرُواْ يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلاَ تَضُرُّوهُ شَيْئًا وَاللّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ؛ اگر به  جنگ  بسيج  نشويد خدا شما را به  شکنجه  اي  دردناک  عذاب  مي  کند  وقوم  ديگري  را به  جاي  شما بر مي  گزيند و به  خدا نيز زياني  نمي  رسانيد که  بر هر کاري  تواناست.
بدان که بسياري از آيات اين سوره کريمه در رابطه با غزه تبوک نازل شده است ، آنگاه که پيامبر (ص) مسلمانان را براي جنگ با روم فراخواند و هوا گرم بود، و توشه کم و زندگي سخت بود، و مسلمانان در تنگدستي به سر مي بردند. بنابراين برخي از مسلمين سست شدند و دل را به دنيا نهادند و بدين سبب خداوند آنان را سرزنش نمود، و آنان را براي جهاد تحريک کرد و فرمود:« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ» اي مومنان! آيا به مقتضاي ايمان و يقين عمل نمي کنيد؟! يعني و براي انجام دستور خدا و تحصيل خشنودي وي و جهاد با دشمنانش و ياري دادن دينتان نمي شتابيد؟ « مَا لَكُمْ إِذَا قِيلَ لَكُمُ انفِرُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الأَرْضِ» چرا هنگامي که به شما گفته مي شود: در راه خدا براي جهاد حرکت کنيد، تنبلي  نموده و به ماندن در خانه هايتان گرايش پيدا مي کنيد؟ « أَرَضِيتُم بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الآخِرَةِ» آيا به زندگاني دنيا خشنود گشته ايد؟  يعني حالت شما مانند کسي است که به زندگي دنيا خشنود گشته است و براي آن تلاش مي نمايد و به آخرت توجه نمي کند، انگار به آخرت ايمان نياورده است.
« فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا» پس زندگي دنيا که شما به آن گرايش پيدا نموده و بر آخرت مقدم داشته ايد، « إِلَّا قَلِيلُ» چيز کمي بيش نيست. آيا خداوند به شما عقل نداده است تا کارها را با آن مقايسه  کنيد و دريابيد که کدام يک سزاوار ترجيح است؟ آيا دنيا نسبت به آخرت کالاي ارزشمندي محسوب مي شود؟! مگر عمر  انسان چقدر است که دنيا را آخرين هدف خويش قرار دهد و سعي و تلاش و زحمت او از دايره زندگي کوتاه دنيا که آکنده از کدورت ها و مملو از خطرهاست فراتر نرود؟! پس برچه اساسي دنيا را بر آخرت ترجيح مي دهيد؟! پس برچه اساسي دنيا را بر آخرت ترجيح مي دهيد؟ آخرتي که همه نعمتها را در بردارد، و در آن هرچه دل بخواهد و چشم لذت ببرد وجود دارد و شما در آن جاودانه مي مانيد. سوگند به خدا هرکس ايمان در دل داشته، و داراي فکري درست باشد دنيا را بر آخرت ترجيح نخواهد داد.
سپس خداوند آنها را در صورت عدم حرکت و نرفتن به جهاد تهديد کرد و فرمود:« إِلاَّ تَنفِرُواْ يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًا» اگر براي جهاد حرکت  نکنيد خداوند شما را در دنيا و آخرت عذاب دردناکي مي دهد، زيرا بيرون نرفتن براي جهاد در حالتي که از شما خواسته مي شود به منظور جهاد بيرون رويد از گناهان کبيره است و باعث سخت ترين عذاب مي گردد، زيرا نرفتن  به جهاد زيان هاي فراواني را در بردارد، و کسي که به جهاد نرود از فرمان خدا سرپيچي نموده و مرتکب کاري شده که  خداوند از آن نهي کرده است، و او دين خدا را کمک نکرده و از  کتاب خدا و شريعت او دفاع ننموده است، و برادران مسلمانش را عليه دشمنشان که درصدد ريشه کني آنان و دينشان مي باشد ياري نکرده است . و چه بسا کساني ديگر که ايمانشان ضعيف است به او  اقتدا کنند، و نيز کساني که براي جهاد بپاخاسته اند سست شوند، بنابراين چنين کسي سزاوار است که  خداوند عذاب سختي را به او نويد دهد. پس فرمود:« يُعَذِّبْكُمْ عَذَابًا أَلِيمًا وَيَسْتَبْدِلْ قَوْمًا غَيْرَكُمْ وَلاَ تَضُرُّوهُ شَيْئًا» اگر براي جهاد حرکت نکنيد شما را عذاب دردناکي مي دهد و گروهي غير از شما را جايگزينتان مي سازد، سپس مثل شما نخواهند بود و هيچ زياني به او نمي رسانيد، زيرا خداوند متعال ياري کردن دينش، و برتر قرار دادن سخنش را تضمين کرده است، پس فرق نمي کند چه دستور خدا را فرمان بريد يا  اينکه آن را به پشت سرتان بياندازيد.« وَاللّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» و خداوند بر هر چيزي توانا است؛ هرعملي را که بخواهد مي تواند  انجام دهد و هيچ کس نمي تواند او را شکست دهد.إِلاَّ تَنصُرُوهُ فَقَدْ نَصَرَهُ اللّهُ إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُواْ ثَانِيَ اثْنَيْنِ إِذْ هُمَا فِي الْغَارِ إِذْ يَقُولُ لِصَاحِبِهِ لاَ تَحْزَنْ إِنَّ اللّهَ مَعَنَا فَأَنزَلَ اللّهُ سَكِينَتَهُ عَلَيْهِ وَأَيَّدَهُ بِجُنُودٍ لَّمْ تَرَوْهَا وَجَعَلَ كَلِمَةَ الَّذِينَ كَفَرُواْ السُّفْلَى وَكَلِمَةُ اللّهِ هِيَ الْعُلْيَا وَاللّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ؛ اگر شما ياريش  نکنيد ، آنگاه  که  کافران  بيرونش  کردند ، خدا ياريش   کرد،، يکي  از آن  دو به  هنگامي  که  در غار بودند به  رفيقش  مي  گفت  :  اندوهگين مباش  ، خدا با ماست   خدا به  دلش  آرامش  بخشيد و با لشکرهايي   که  شماآن  را نمي  ديديد تاييدش  کرد  و کلام  کافران  را پست  گردانيد ،  زيرا کلام خدا بالاست  و خدا پيروزمند و حکيم  است.
اگر پيامبر خدا، محمد (ص) را ياري نکنيد، خداوند به شما نيازي ندارد و شما به او زياني نمي رسانيد، زيرا هنگامي که ايشان در سخت ترين شرايط بود خداوند کمکش  کرد، « إِذْ أَخْرَجَهُ الَّذِينَ كَفَرُواْ» بدانگاه که کافران او را از مکه بيرون کردند و خواستند او را بکشند، و در اين مورد  تلاش کردند و به شدت 