شود، و جايگاه او جهنم است ، و چه بد سرنوشتي است جهنم! اين دلالت مي نمايد که فرار کردن در مقابل دشمن به هنگام روبرو شدن و يورش بردن بدون عذر يکي از گناهان کبيره است. احاديث صحيحي نيز در اين مورد وارد شده است . در اينجا براي چنين اشخاصي به صراحت تهديد شديدي بيان شده است. و مفهوم آيه اين است کسي که به قصد جنگ اين سو و آن سو برود تا بهتر بتواند بجنگد و بيشتر به دشمن ضربه بزند اشکالي ندارد، چون او به قصد فرار به دشمن پشت نکرده است، بلکه به خاطر اين به دشمن پشت نموده تا بر آن پيروز بگردد، و يا از جايي ديگر يورش ببرد و دشمن را غافلگير کند. و يا اينکه بخواهد او را فريب دهد، ديگر تاکتيک هايي که جنگجويان از آن استفاده مي کنند. نيز پشت کردن به دشمن به منظور پيوستن به دسته اي ديگر از همرزمان و ياري کردن آنان جايز است. 
اگر آن دسته در لشکر وي بود پس روشن است، و اگر دسته اي که او مي خواهد به آن بپيوندد درغير از محل معرکه بود، مانند اينکه مسلمين در برابر کافران شکست بخورند، و به شهري از شهرهاي مسلمين پناه ببرند، و يا به سپاهي ديگر از سپاه مسلمانان پناه ببرند، روايات و آثاري از صحابه وارد شده است که دلالت مي نمايد اين کار جايز است. شايد اين موضوع مقيد گردد به وسيله ي اينکه مسلمين گناهي برند عقب نشيني و شکست براي آنان بهتر است ، و باعث مي شود آنان باقي بمانند و کشته نشوند. اما اگر گمان برند که چنانچه در برابر کافران مقاومت نمايند پيروز مي شوند، پس در اين حالت فرار کردن جايز نيست، چون از چنين فراري نهي شده است. و اين آيه مطلق است و در آخر سوره مقيد بودن آن به وسيله ي عدد بيان خواهد شد.فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ وَلَـكِنَّ اللّهَ قَتَلَهُمْ وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَـكِنَّ اللّهَ رَمَى وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلاء حَسَناً إِنَّ اللّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ ؛ شما آنان  را نمي  کشتيد ، خدا بود که  آنها را مي  کشت   و آنگاه  که  تير  مي ، انداختي  ، تو تير نمي  انداختي  ، خدا بود که  تير مي  انداخت  ، تا به   مؤمنان  نعمتي  کرامند ارزاني  دارد  هر آينه  خدا شنوا و داناست.
ذَلِكُمْ وَأَنَّ اللّهَ مُوهِنُ كَيْدِ الْكَافِرِينَ؛ اينچنين  بود  و خدا سست  کننده  حيله  کافران  است.
إِن تَسْتَفْتِحُواْ فَقَدْ جَاءكُمُ الْفَتْحُ وَإِن تَنتَهُواْ فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ وَإِن تَعُودُواْ نَعُدْ وَلَن تُغْنِيَ عَنكُمْ فِئَتُكُمْ شَيْئًا وَلَوْ كَثُرَتْ وَأَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ ؛ اگر پيروزي  خواهيد پيروزيتان  فراز آمد ، و اگر از کفر باز ايستيد، برايتان  بهتر است  ، و اگر بازگرديد بازمي  گرديم  ، و سپاه  شما هر چند  فراوان  باشد برايتان  سودي  نخواهد داشت  که  خدا با مؤمنان  است.
خداوند متعال مي فرمايد: هنگامي که مشرکين در جنگ بدر شکست خوردند و مسلمين آنها را کشتند « فَلَمْ تَقْتُلُوهُمْ» شما با قدرت خود آنها را نکشتيد، « وَلَـكِنَّ اللّهَ قَتَلَهُمْ» بلکه خدا آنها را کشت و شما را به وسيله آنچه که پيشتر ذکر شد ياري کرد و « وَمَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ وَلَـكِنَّ اللّهَ رَمَى» و نيانداختي آنگاه که انداختي، بلکه خدا انداخت. پيامبر(ص) در بحبوحه جنگ داخل سايبان رفت، و شروع به دعا کردن نمود، و از خداوند خواست که او را ياري دهد. سپس از سايبان بيرون رفت، و مشتي خاک برداشت و آن را به طرف مشرکين پرتاب کرد، و خداوند آن را به چهره مشرکين پرتاب کرد و خداوند آن را به چهره مشرکين کوبيد، پس هيچ کسي از مشرکين باقي نماند مگر اينکه مقداري از آن خاک به چهره و بيني و دهانش برخورد کرد، و در اين هنگام شوکت آنها شکسته شد، و ضعف و سستي در آنان آشکار گرديد، پس شکست خوردند.خداوند متعال به پيامبرش مي فرمايد: وقتي که خاک را پرتاب نمودي خودت آن را به چشم آنان نرساندي، بلکه ما آن خاک را با قدرت خودمان به آنان رسانديم. 
« وَلِيُبْلِيَ الْمُؤْمِنِينَ مِنْهُ بَلاء حَسَناً» يعني خداوند مي تواند مومنان را بر کافران پيروز بگرداند بدون اينکه مومنان خود دست به پيکار بزنند، ولي خداوند خواست آنان را بيازمايد و به وسيله جهاد به بالاترين درجات و مقامات برساند ، و به آنان پاداشي نيک و فراوان ببخشد. « إِنَّ اللّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ » همانا خداوند شنواي داناست؛ آنچه را که بنده پنهان مي نمايد و آنچه را که آشکار مي کند، مي شنود، و به نيت خوب و بدي که در قلب دارد آگاه است . پس اموري را طبق علم و حکمت خويش و براساس مصلحت بندگانش براي آنان مقدر مي نمايد، و هرکس را طبق نيت و عملش سزا و جزا مي دهد.
«ذَلِکُم» اين پيروزي از جانب خدا بود که به شما رسيد، « وَأَنَّ اللّهَ مُوهِنُ كَيْدِ الْكَافِرِينَ» و خداوند هر مکر و کيدي را که آنان عليه السلام و مسلمين به کار ببرند خنثي مي گرداند، و مکرشان را به خودشان بر مي گرداند. 
« إِن تَسْتَفْتِحُواْ» شما اي مشرکين! اگر از خدا مي طلبيد که عذاب خود را بر ستمگران متجاوز فرود بياورد، « فَقَدْ جَاءكُمُ الْفَتْحُ» اينک در خواست شما را جابت نموده است؛ آن گاه که خداوند عذابي از جانب خود بر شما فرود آورد که کيفري براي شما بود، و درس عبرتي براي پرهيزگاران، « وَإِن تَنتَهُواْ» و اگر از درخواست نزول عذاب بر ستمگران دست برداريد، « فَهُوَ خَيْرٌ لَّكُمْ» پس آن برايتان بهتر است، زيرا چه بسا خداوند به شما مهلت بدهد و شما را زود به عذاب گرفتار نکند« وَإِن تَعُودُواْ» و اگر مجددا طلب کنيد که عذاب بر ستمگران نازل شود، و  دوباره با حزب مومن خدا به جنگ بپردازيد، « نَعُد» ما هم مجددا آنان را بر شما پيروز مي گردانيم. « وَلَن تُغْنِيَ عَنكُمْ فِئَتُكُمْ» و گروهتان، و ياران و مددکارانتان؛ کساني که با تکيه و  اعتماد بر آنها مي جنگيد، و مبارزه مي کنيد هرچند که زياد باشند، نمي توانند چيزي را از شما دور بکنند. 
« وَأَنَّ اللّهَ مَعَ الْمُؤْمِنِينَ» و هرکس که خدا با او باشد پيروز است، گرچه ناتوان باشد، و سازوکار چنداني  هم نداشته باشد. و همراهي خدا که خداوند خبر داده است بدين وسيله مومنان را ياري مي نمايد برحسب کارهايي است که آنان از اعمال ايماني انجام مي دهند. پس هرگاه در برهه اي از زمان دشمن بر مومنان پيروز شود، اين فقط بر اثر کوتاهي مومنان وانجام ندادن فرائض و مقتضيات ايمان است، وگرنه چنانچه آنان آنچه را که خدا دستور داده است انجام دهند، هرگز پرچم آنها بر زمين نخواهد افتاد، و شکست نخواهند خورد، و دشمن بر آنان پيروز نخواهد شد.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ أَطِيعُواْ اللّهَ وَرَسُولَهُ وَلاَ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَأَنتُمْ تَسْمَعُونَ؛ اي  کساني  که  ايمان  آورده  ايد ، از خدا و پيامبرش  اطاعت  کنيد و در  حالي که  سخن  او را مي  شنويد از او روي  بر مگردانيد.
وَلاَ تَكُونُواْ كَالَّذِينَ قَالُوا سَمِعْنَا وَهُمْ لاَ يَسْمَعُونَ؛ و از آنان  مباشيد که  گفتند که  شنيديم  ، در حالي  که  نمي  شنوند.
إ