يت و نافرماني خدا انجام مي گيرد، اگر توانايي داشته باشد بايد اعتراض کند، و در صورت عدم توانايي بايد آنجا را ترک نمايد.
« إِنَّ اللّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا» همانا خداوند همگي منافقان و کافران را در جهنم گرد مي آورد،  همانطور که همه بر کفر گرد آمده بودند و با هم دوستي مي کردند. و دوستي منافقان با مومنان که يک دوستي ظاهري بود، به آنها سودي نمي دهد، همان طور که خداوند متعال فرموده است:« يومَ يقُولُ المُنَفِقُونَ  وَالمُنَفِقَتُ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا انظُروُنَا نَقتَبس مِن نُّورِکُم» روزي که زنان و مردان منافق به مومنان مي گويند: به ما بنگريد تا از نورتان اندکي برگيريم.»
سپس دوستي منافقان با کافران، و دشمني آنان را با مومنان بيان نمود و فرمود:« الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ» همانا که منتظرند تا به شما خير يا شري نايل آييد، و آنها برحسب نفاقشان براي هر حالتي جوابي آماده کرده اند.
« فَإِن كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللّهِ قَالُواْ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ» پس اگر از جانب خدا پيروزي نصيب شما گردد، مي گويند: مگر ما با شما نبوديم؟ پس آنها اظهار مي کنند که در ظاهر و باطن با مومنان هستند تا از عيب جويي و سرزنش و طعنه در امان بمانند، و در تقسيم غنايم با مومنان شريک شوند و از طريق مومنان پيروزي و موفقيت را به دست آورند.
« وَإِن كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ» و اگر کافران بهره اي داشته باشند. نفرمود: اگر پيروز شوند، زيرا  کافران به چنين پيروزيي دست نمي يابند که سرآغازي براي پيروزي هميشگي آنان باشد. بلکه تنها چيزي که عايد آنان مي شود بهره اي ناپايدار است، و اين براساس حکمتي از جانب پروردگار مي باشد. پس وقتي که کافران بهره اي ببرند، « قَالُواْ أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ» به آنها مي گويند: مگر ما نبوديم که مي توانستيم بر شما چيره شويم؟ « َنَمْنَعْكُم مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ» مگر  ما نبوديم که شما را در برابر مومنان حمايت مي کرديم؟ يعني آنان نزد کافران چنان وانمود مي کردند که : از ضربه زدن به شما  امتناع ورزيديم در حالي که  توانايي انجام آن کار را داشتيم. و شما را در مقابل مومنان حمايت نموديم به گونه اي که در مسير نابودي آنان گام برداشتيم و آنها را نسبت به جنگ با شما بي علاقه و رغبت گردانديم و دشمنان را عليه آنان ياري نموديم و..
«فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ » پس خداوند روز قيامت در ميان شما داوري کرده و به مومناني که در ظاهر و باطن مومن بوده اند بهشت عطا مي کند، و مردان و زنان مستحق و مشرک را عذاب مي دهد.
« وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً » و هرگز خداوند کافران را بر مومنان مسلط و چيره نمي گرداند ، بلکه  همواره گروهي از مومنان که بر حق مي با شند پيروز هستند، و هرکس با آنها مخالفت ورزد و درصدد خوار کردنشان برآيد زياني به آنان نمي رساند.
و خداوند همواره اسباب پيروزي را براي مومنان فراهم مي کند و سلطه کافران را بر آنها نمي پذيرد، و اين امري عيان و مشهود است. حتي برخي از مسلمين که گروههاي کافر بر آنها فرمانروايي مي کنند، حقوقشان محترم شمرده شده و به دينشان تعرض نمي کنند، و مسلمين نزد آنها حقير و خوار نيستند، بلکه از احترام و عزّت  کامل برخوردارند. پس خداوند را در ظاهر و  باطن و اول و آخر سپاس مي گوئيم.وَإِذْ قُلْنَا ادْخُلُواْ هَـذِهِ الْقَرْيَةَ فَكُلُواْ مِنْهَا حَيْثُ شِئْتُمْ رَغَداً وَادْخُلُواْ الْبَابَ سُجَّداً وَقُولُواْ حِطَّةٌ نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ ، و به یاد آورید هنگامی را که گفتیم: « وارد این شهر شوید و از هرکجای آن خواستید به خوشی و فراوانی بخورید و از دروازه آن با فروتنی وارد شوید و بگویید: خدایا گناهان ما را بیامرز»، تا گناهان شما را بیامرزم و پاداش نیکوکاران را خواهیم افزود.
فَبَدَّلَ الَّذِينَ ظَلَمُواْ قَوْلاً غَيْرَ الَّذِي قِيلَ لَهُمْ فَأَنزَلْنَا عَلَى الَّذِينَ ظَلَمُواْ رِجْزاً مِّنَ السَّمَاء بِمَا كَانُواْ يَفْسُقُون ، پس ستمگران آن سخن را به سخن دیگری غیر از آنچه به آنان گفته شده بود تبدیل کردند. پس بر کسانی که ستم نمودند به سبب سرپیچی شان عذابی از آسمان فرو فرستادیم.
این نیز بیان نعمت هایی است که خداوند بعد از اینکه بنی اسرائیل از فرمان او سرپیچی کردند بر آنها ارزانی داشت، پس آنها را فرمان داد وارد شهری شوند و در آن موطن و مسکن گزینند و دعوت و افتخار و روزی فراوان بدست آورند. و دستور داد که « سُجَّدَاَ» فروتنانه از دروازه ی شهر داخل شوند، و بگویند: « حِطَّةُ» پروردگارا! از شما می طلبیم که گناهانمان را عفو نمایی و از اشتباهاتمان چشم پوشی کنی. « نَّغْفِرْ لَكُمْ خَطَايَاكُمْ» و چنانچه طلب مغفرت کنید ما گناهانتان را می بخشیم. « وَسَنَزِيدُ الْمُحْسِنِينَ » و پاداش نیکوکاران را اکنون و در آینده خواهیم افزود. « فَبَذَّلَ الَّذِینَ ظَلَمُوا» پس ستمگرانشان آن سخن را به سخن دیگری غیر از آنچه به آنها گفته شده بود تبدیل کردند. نگفت: « فَبَذَّلوا» چون همه آنان سخن را تغییر ندادند. « قَولاً غَیرَ الَّذِی قِیلَ لَهُم» یعنی سخن خدا را به سخنی غیر از آنچه که به آنها گفته شده بود، عوض کردند. پس به منظور اهانت به دستور خدا و به تمسخر گرفتن آن، به جای «حطّه» یعنی گناهان ما را بیامرز، گفتند: « حّبة فی حنطة» دانه گندم، پس وقتی که آنها سخن را تغییر بدهند عمل را به طریق اولی تغییر خواهند داد. بنابراین در حالی که به پشت می خزیدند، داخل شدند. و از آن جا که این سرکشی بزرگترین سبب گرفتار شدن آنها به عذاب خداوند بود، فرمود: « فَأَنزَلنا عَلَی الَّذِینَ ظَلَمُوا» پس فرو فرستادیم بر کسانی که ستم کردند، «  رِجْزاً مِّنَ السَّمَاء بِمَا كَانُواْ يَفْسُقُونَ» عذابی از آسمان به سبب تعدی و تباهی و فسادی که می کردند.إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُواْ إِلَى الصَّلاَةِ قَامُواْ كُسَالَى يُرَآؤُونَ النَّاسَ وَلاَ يَذْكُرُونَ اللّهَ إِلاَّ قَلِيلاً ؛ منافقان  خدا را فريب  مي  دهند ، و حال  آنکه  خدا آنها را فريب  مي  دهد و، چون  به  نماز برخيزند با اکراه  و کاهلي  برخيزند و براي  خودنمايي  نماز  کنند و در نماز جز اندکي  خداي  را ياد نکنند.
مُّذَبْذَبِينَ بَيْنَ ذَلِكَ لاَ إِلَى هَـؤُلاء وَلاَ إِلَى هَـؤُلاء وَمَن يُضْلِلِ اللّهُ فَلَن تَجِدَ لَهُ سَبِيلاً؛ سرگشتگان  ميان  کفر و ايمانند : نه  با اينان  و نه  با آنان   آن  که  خدا  گمراهش  کند هيچ  راهي  براي  او نخواهي  يافت.
خداوند از صفات زشت و نشانه هاي بد منافقان خبر داده و مي فرمايد: شيوه منافقان فريب دادن خداست. و اين بدان سبب است که آنان به ايمان تظاهر کردند و کفر را پنهان داشتند و چنان پنداشتند که