 کردن در دست اوست و آفريدگان از نعمات  او برخوردار هستند! آيه ستمي بزرگتر از اين وجود دارد؟!
بنابراين کسي که مرتکب شرک شود براي هميشه در عذاب مي ماند و از پاداش الهي محروم مي گردد: « إِنَّهُ مَن يشرِک بِاللَّهِ فَقَد حَرَّمَ اللَّهُ الجَنَّةَ وَمَاوَئهُ النَّارُ» هرکس به خدا شرک ورزد به راستي که خداوند بهشت را بر او حرام گردانيده و جايگاهش جهنم است. اين آيه کريمه در حق کسي است که توبه نکرده است، اما کسي که توبه کند، شرک و ديگر گناهانش بخشيده مي شود: « قُل يعبَادِي الَّذِينَ أَسرِفُوا عَلَي أَنفُسِهِم لَا تَقنَطُوا مِن رَّحمَةِ اللَّهِ يغفِرُ الذُّنوُبَ جَميعَا» بگو: « اي بندگانم که زياده روي کرده ايد! از رحمت الهي نا  اميد نباشيد بي گمان خداوند همه گناهان را مي آمرزد» يعني گناهان کسي که به سوي خدا برگشته و توبه نموده است.قُلْنَا اهْبِطُواْ مِنْهَا جَمِيعاً فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدًى فَمَن تَبِعَ هُدَايَ فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ ، گفتیم: « همگی از آن بهشت پایین بروید و چنانچه هدایتی از جانب من پیش شما آمد، کسانی که از راهنمایی من پیروی کنند نه ترسی بر آنان خواهد بود و نه غمگین می گردند.»
وَالَّذِينَ كَفَرواْ وَكَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا أُولَـئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُون ، و کسانی که کفر ورزیدند و آیات ما را تکذیب کردند اینها اهل دوزخند و آنها برای همیشه در آن خواهند بود.
«اهباط» را تکرار نمود تا مطلب بعدی بر آن مترتب گردد: « فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُم مِّنِّي هُدًى» یعنی ای انسان و جن! زمانی که از جانب من به سوی شما رهنمودی آمد. یعنی پیامبر همراه با کتاب آمد و شما را به سوی من و خشنودی من دعوت نمود، « فَمَن تَبِعَ هُدَايَ» پس هرکس از شما که از رهنمود من پیروی کند و به پیامبران و کتاب هایم ایمان بیاورد و اخبار پیرامون و کتاب هایشان را تصدیق نماید، و دستور خد را بپذیرد و از آنچه نهی کرده است بپرهیزد، « فَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُون» پس نه بر آنها ترسی هست ونه اندوهگین می شوند. در آیه ای دیگر می فرماید: « فَمَن اتَّبَعَ هُدَایَ فَلاَ یَضِلُّ وَلَا یَشقَی» و هرکس از رهنمود من پیروی  کند نه گمراه می شود و نه بدبخت می گردد. پس چهار چیز  براساس پیروی از هدایت خداوند مترتب می گردد: ترس و اندوه از آدمی رخت  بر می بندد.  فرق ترس با اندوه این است که اگر امر ناپسندی در گذشته انجام شده باشد غم و اندوه بر جای می گذارد و اگر آدمی در انتظار امر ناگواری باشد در او ترس ایجاد می شود. خداوند ترس و اندوه را از کسی که از هدایت او پیروی نماید نفی کرده است و هرگاه این دو امر منتفی باشند ضد آن دو ثابت می گردد و آن امنیت و آسایش کامل است. همچنین خداوند گمراهی و بدبختی را از کسی که از هدایت او پیروی نماید، نفی کرده است، و هرگاه این دو امر منتفی باشند ضد آن دو ثابت می گردد و آن هدایت و سعادت است. بنابر این هرکس که از هدایت الهی پیروی نماید امنیت و هدایت و سعادت و خوشبختی دنیا و آخرت بدست می آورد و هر امر ناگواری از قبیل ترس و اندوه و گمراهی و بدبختی از او دور می شود پس  به اهداف دلخواه خود می رسد و ناگواریها از او دور می شود. 
اما کسی که از هدایت خدا پیروی نکند و به آن کفر ورزد و آیات او را تکذیب نماید، « أُولَـئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ» اینها یاران و همدمان جهنم هستند و همواره در آن و با آن خواهند بود، همان گونه که دوست همواره همراه دوستش است، و همان طور که طلبکار به دنبال بدهکار می باشد« هُمْ فِيهَا خَالِدُون» انان برای همیشه در آن خواهند بود، از آن بیرون نمی روند و عذاب آنها کم و کاستی نمی یابد و هیچ کس به کمک آنها نمی شتابد. در این آیات و آیات مشابه، مخلوقات از قبیل انسان و جن به دو گروه تقسیم شده اند؛ اهل سعادت و اهل شقاوت؛ و در این آیات صفات هر دو گروه و اعمالی که موجب سعادت یا شقاوت می شود بیان شده است. نیز بیان شده است که جن در استحقاق برخورداری از پاداش یا عذاب مانند انسان هستند، همانطور که در امر و نهی نیز مانند او می باشند.
سپس خداوند متعال نعمات و برکاتی را که به بنی اسرائیل ارزانی داشته است، به آنها یاداور شد و می فرماید:أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُزَكُّونَ أَنفُسَهُمْ بَلِ اللّهُ يُزَكِّي مَن يَشَاء وَلاَ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً ؛ آيا آنان  را نديده  اي  که  خويشتن  را پاک  و بي  عيب  جلوه  مي  دهند ? آري   خداست  که  هر که  را خواهد از عيب  پاک  گرداند  و به  هيچ  کس  حتي  به   قدررشته  اي  که  در شکاف  هسته  خرماست  ستم  نشود.
انظُرْ كَيفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الكَذِبَ وَكَفَى بِهِ إِثْمًا مُّبِينًا ؛ بنگر که  چگونه  به  خدا دروغ  مي  بندند و همين  دروغ  گناهي  آشکار را بسنده است.
اين بيانگر تعجب خدا از بندگانش است و سرزنشي است از جانب خدا براي يهوديان و نصارا و امثال آن که خود را پاک مي گرداند و ادعاي پاکي مي کنند در حاليک چنين نيستند، و مي گويند: « نَحنُ أَبنَوا اللَّهِ وَأَحِبُّوهُ» ما فرزندان و دوستان خدا هستيم. و مي گويند: « لَن يدخُلَ الجَنَّةَ إِلَّا مَن کَانَ هُوداً أَو نَصَري» هرگز وارد بهشت نخواهد شد مگر کسي که يهودي يا نصراني باشد. و اين ادعايي بدون دليل است، زيرا خداوند در قرآن مي فرمايد: « بَلَي مَن أَسلَمَ وَجهَهُ لِلَّهِ وَهُوَ مُحسنُ فَلَهُ أَجرُهُ عِندَ رَبِهِ وَلَا خَوفُ عَلَيهِم وَلَا يحزَنُونَ» آري! هرکس مخلصانه به خدا روي آورد در حالي که نيکوکار است پاداش او نزد پروردگارش است ، و نه ترسي بر آنها است و نه اندوهگين مي گردند. پس خداوند چنين کساني را پاک قرار داده است، بنابراين اينجا فرمود: « بَلِ اللّهُ يُزَكِّي مَن يَشَاء» بلکه خداوند هر کس را که بخواهد تزکيه مي نمايد. يعني او را به سبب ايمان و عمل صالح و به وسيله دوري از اخلاق زشت و آراستگي به اخلاق و صفت هاي زيبا پاک مي گرداند.
اما اينها گرچه خود را پاک بدانند و ادعا کنند بر راه راست هستند و پاداش فقط از آنِ آنها است ؛ دروغگو مي باشند و به سبب ستم و کفرشان از خصلت هاي پاکان بهره اي ندارند و خدا برآنها ستم روا نداشته است. بنابراين فرمود: « وَلاَ يُظْلَمُونَ فَتِيلاً» اين جمله مفيد عموم است. يعني هيچ ستمي به آنها نمي شود حتي به اندازه نخي که روي هسته خرما است. يا نخي که از چرک دست و غيره بر مي آيد. خداوند متعال مي فرمايد: « انظُرْ كَيفَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللّهِ الكَذِبَ» نگاه کن چگونه با پاک قرار دادن خود، به خدا دروغ مي بندند، و اين بزرگترين دروغي است که به خدا نسبت داده مي شود. زيرا اين بدان معني است عقيده و ستمي که آنها دارند حق است و آنچه مسلمين بر آن هستند باطل مي باشد و اين بزرگترين دروغ و وارونه کردن حقائق است ، زيرا حق را باطل و باطل را حق جلوه دادند. بنابراين خداوند متعال فرمود: « وَكَفَى بِهِ إِثْمًا مُّبِينًا» و کاف