يش و تمجيد مي کند.
پس خودستايي وتکبر، آنها را از انجام حقوق باز مي دارد. بنابراين خداوند آنها را مذمت کرده و مي فرمايد: « الَّذِينَ يَبْخَلُونَ» کساني که حقوقي را که بر آنها است ادا نمي کنند، « وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ» و مردم را با گفتار و کردارشان به بخل فرمان مي دهند. « وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ» و علمي را که به وسيله آن گمراهان هدايت مي شوند و نادانان راهنمايي مي گردند، پنهان مي کنند، و باطل را براي آنها آشکار مي سازند و از روي آوردن آنان به حق جلوگيري مي نمايند. 
پس اينها هم در مال هايشان بخل مي ورزند و هم در علم خود. و براي زيان رساندن به خود و هم براي زيان رساند به ديگران تلاش مي کنند . و اين صفات کافران است. بنابراين خداوند متعال  فرمود: « وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُّهِينًا» و همانطور که بر بندگان خدا تکبر ورزيدند ديگران و هدايت نکردد، و سبب بخل ورزيدن ديگران و هدايت نيافتن آنها شدند، خداوند نيز آنها را از عذاب دردناک و رسوايي هميشگي خوار مي گرداند. بار خدايا از هر کار بدي به تو پناه مي بريم!
سپس از نفقه اي که از روي ريا و شهرت طلبي و ايمان نداشتن به خدا انجام مي گيرد خبر داد و فرمود: « وَالَّذِينَ يُنفِقُونَ أَمْوَالَهُمْ رِئَـاء النَّاسِ» و کساني که مالهايشان را براي اينکه مردم آنها را ببينند و تمجيد و ستايش کنند، و آنها را تعظيم نمايند، انفاق مي کنند، « وَلاَ يُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلاَ بِالْيَوْمِ الآخِرِ» و انفاق و بخشش آنها از اخلاص و ايمان به خدا و اميد و پاداش او سرچشمه نگرفته است. پس اين گام شيطان و کار اوست، که گروه خود را به سوي آن فرا مي خواند، تا از اهل جهنم شوند، و انفاق رياکارانه آنها به سبب همدمي شيطان و کشاندن آنها به سوي آتش مي باشد. بنابراين فرمود: « وَمَن يَكُنِ الشَّيْطَانُ لَهُ قَرِينًا»  و هرکس که شيطان همدم او باشد بسيار همراه و همدم بدي ا ست، چراکه مي خواهد وي را هلاک کند و براي هلاکت همراهش به شدت تلاش مي  کند. پس هرکس در آنچه خداوند به او داده است بخل بورزد و آن را که خداوند به او ارزاني داشته است پنهان نمايد نافرمان و گناه کار است، و با پروردگارش مخالفت ورزيده است. همچنين کسي که مال خود را ببخشد، و عبادت را براي غير خدا انجام دهد، او گناهکار شده و از دستور پروردگارش سرپيچي کرده است، و سزاوار عقوبت و سزا است، زيرا خداوند دستور داده است تا مخلصانه از او فرمانبرداري شود. همان طور که فرموده است : « وَمَا أُمِروُا إِلَّا لِيعبُدُوا اللَّهَ مُخلّصِينَ لَهُ الَّدِينَ» و  فرمان داده نشده اند مگر اينکه دين و عبادت را مخلصانه براي خدا انجام دهند.
پس عمل مخلصانه عملي است که مورد پذيرش خدا باشد، و انجام دهنده آن سزاوار تمجيد و ستايش است. بنابراين خداوند بندگان را بر انجام چنين عملي تشويق نموده و فرموده است:وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُواْ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقَهُمُ اللّهُ وَكَانَ اللّهُ بِهِم عَلِيمًا ؛ چه  زيان  داردشان  اگر به  خدا و روز قيامت  ايمان  آورند و از آنچه  خدا  به  آنها روزي  داده  است  انفاق  کنند ? خدا به  کارشان  داناست.
« وَمَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ آمَنُواْ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ» چه چيزي آنها را دچار سختي و دشواري مي گرداند اگر به خدا ايمان  بياورند؛ ايماني که عين اخلاص است، و از مال هايي که خدا به آنها بخشيده است، ببخشايند، پس هم ايمان و هم اخلاص داشته باشند؟ و از آن جا که اخلاص رازي است ميان بنده و پروردگارش و جز خدا کسي به آن آگاهي ندارد خداوند خبر داد که او همه حالت ها را مي داند. پس فرمود: « وَكَانَ اللّهُ بِهِم عَلِيمًا» و خداوند به تمامي حالات آنان آگاه است.إِنَّ اللّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا ؛ خدا ذره  اي  هم  ستم  نمي  کند  اگر نيکيي  باشد آن  را دو برابر مي  کند و، ازجانب  خدا مزدي  کرامند مي  دهد.
فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَـؤُلاء شَهِيدًا ؛ چگونه  خواهد بود آن  روز که  از هر امتي  گواهي  بياوريم  و تو را بر اين   امت  به  گواهي  فرا خوانيم  ?
يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَعَصَوُاْ الرَّسُولَ لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الأَرْضُ وَلاَ يَكْتُمُونَ اللّهَ حَدِيثًا ؛ در آن  روز کافران  و آنان  که  بر رسول  عصيان  ورزيده  اند آرزو کنند که  با  خاک  زمين  يکسان  مي  بودند  و هيچ  سخني  را از خدا پنهان  نتوانند کرد.
خداوند از کمال عدل و فضل خويش و مبرا بودنش از ستم کم و فراواني که با عدل و فضل او منافات دارد، خبر داد و مي فرمايد: « إِنَّ اللّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ» خداوند به اندازه ذره اي ستم روا نمي دارد و از نيکي هاي بنده اش کم نمي کند و بدي هايش را نمي افزايد. همانطورکه  فرموده است: « فَمَن يعمَلِ مِثقَالَ ذَرَّةِ خَيرَاَ يرَهُ، وَمَن يعمَل مِثقَالِ ذَرَّةِ شَرَّا يرَه» هرکس ذره اي کار خوب انجام دهد پاداش آن را مي بيند و هرکس ذره اي کار بد انجام دهد پاداش آن را مي بيند.
«وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا» واگر کار نيکي انجام شود خداوند برحسب حالت انجام دهنده و اخلاص و محبت او، پاداش آن را ده برابر و يا بيشتر مي نمايد. « وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمً» و خداوند از جانب خود اضافه بر پاداش کار نيکش، او را پاداش مي دهد. از قبيل اينکه او را به انجام کارهاي نيک ديگري توفيق مي دهد و نيکي فراوان و خير زياد به او مي بخشد.
سپس خداوند متعال فرمود:« فَكَيْفَ إِذَا جِئْنَا مِن كُلِّ أمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنَا بِكَ عَلَى هَـؤُلاء شَهِيدًا» يعني چگونه خواهد بود اگر خداوند که علم و عدالت و حکمتش کامل است براساس گواهي دادن پاکيزه ترين انسان ها که پيامبران اند بر امت هايشان حکم نمايد؟! اين در حالي است که فردي که بر او حکم مي شود به گناه خويش اعتراف مي کند پس سوگند به خدا اين فراگيرترين و منصفانه ترين و بزرگترين حکم است.
و در اين جا کساني که بر آنها حکم شده به کمال فضل، عدل و ستايش اعتراف مي کنند . و گروههايي با بدست آوردن موفقيت و رستگاري و عزت و کاميابي خوشبخت گشته و گروههايي نيز به رسوايي و عذاب آشکار گرفتار مي آيند . بنابراين فرمود: «  يَوْمَئِذٍ يَوَدُّ الَّذِينَ كَفَرُواْ وَعَصَوُاْ الرَّسُولَ» در آن روز آنان که به خدا و پيامبرش کفر ورزيده و از پيامبرش سرپيچي کرده اند دوست دارند، « لَوْ تُسَوَّى بِهِمُ الأَرْضُ» و آرزو مي کنند که کاش زمين آنها را فرو مي برد و تبديل به خاک مي گشتند و نابود مي شدند. همان طور که خداوند متعال فرموده است: « وَيقُولُ الکَافِرُ يلَيتَني کُنتُ تُرَبَا» و کافر مي گويد: « کاش که خاک بودم».
« وَلاَ يَكْتُمُونَ اللّهَ حَدِيثًا» و هيچ سخني را 