ُ وَيَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الأرْضِ وَاللّهُ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، بگو : هر چه  در دل  داريد ، چه  پنهانش  کنيد و چه  آشکارش  سازيد ، خدا  به آن  آگاه  است   او هر چه  را که  در آسمانها و زمين  است  می  داند و بر  هرکاری  تواناست.
يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَّا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُّحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِن سُوَءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا وَيُحَذِّرُكُمُ اللّهُ نَفْسَهُ وَاللّهُ رَؤُوفُ بِالْعِبَادِ ، روزی  که  هر کس  کارهای  نيک  و کارهای  بد خود را در برابر خود حاضر بيند،، آرزو کند که  ای  کاش  ميان  او و کردار بدش  فاصله  ای  بزرگ  بود  خداوندشما را از خودش  می  ترساند  و خدا به  بندگانش  مهربان  است.
خداوند متعال خبر می دهد که علم او آنچه را که در سینه هاست احاطه نموده است، خواه بندگان آن را پنهان کنند و خواه آن را آشکار نمایند. و همان طور که علم او هر آن چیزی را که در آسمان ها و زمین می باشد در بر گرفته است، پس هیچ کس بر او پنهان نمی ماند. علم او همه چیز را احاطه کرده است و او بزرگ، و بر هر چیزی تواناست، و هیچ موجودی نمی تواند از خواست او سرباز زند. 
به دنبال آنکه خداوند عظمت خویش و گستردگی اوصافش را برای مردم بیان فرمود تا برای آنان انگیزه ای باشد که در هر حال او را مراقب خویش بدانند، انگیزه ای دیگر برای مراقب دانستن خداوند و ترس از او را بیان کرد، و آن این است که همه آنها به سوی او باز می گردند، و در آن وقت کارهای خوب و بد خود را حاضر می بینند، پس در این هنگام به خوبی هایی که برای خود پیش فرستاده اند رشک می برند. بدکاران وقتی آنچه که اعمال خود را حاضر می بینند حسرت می خورند، و دوست دارند که بین آنها و کارهای بدشان فاصله دوری بود.
بنابراین وقتی بنده دانست که به سوی پروردگارش بر می گردد و پس از این زندگی پر رنج و مشقت باید پروردگارش را ملاقات نماید، و دسترنج و تلاش خود را ببیند، این امر باعث می شود تا مواظب باشد، و از کارهایی که باعث رسوایی و عذابش می گردد، بپرهیزد، و با انجام کارهای شایسته که خوشبختی و پاداش را به دنبال دارند، آمادگی پیدا کند. بنابراین خداوند متعال فرمود:« وَ یُحَذّرِکُمُ اللَّهُ نَفسَهُ» و خداوند با نشان دادن اوصاف و عظمت خویش، و کمال دادگری و شدت عذابش، شما را از کیفر خود برحذر می دارد. و با وجود اینکه عذاب سختی دارد، او مهربان است. از جمله مهربانی و رحمت او این است که بندگان را از سرکشی و فساد برحذر داشته است، آنجا که خداوند متعال وقتی عقوبت ها را بیان می کند، می فرماید: « ذَلِکَ یُخَوفُ اللَّهُ بِهِ عِباَدَهُ یَعِبَادِ فَاَتَّقُونِ» خداوند با آن بندگانش را می ترساند، ای بندگانم! از من بهراسید. 
پس مهربانی و رحمت خدا برای بندگان سبب شده است راههایی را که بوسیله آن خوبی ها را در می یابند، برای آنان آسان و هموار گردد. و مهربانی و رحمت او نسبت به آنها باعث می شود راه هایی را که به کارهای زشت منتهی می شوند در پیش نگیرند.
از خداوند خواستاریم که احسان و نیکی خود را بر ما تمام کند و ما را بر پیمودن راه مستقیم یاری دهد، و از پیمودن راههایی که آدمی را به دوزخ می کشاند، مصون دارد.يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ مِنْ أَزْوَاجِكُمْ وَأَوْلَادِكُمْ عَدُوًّا لَّكُمْ فَاحْذَرُوهُمْ وَإِن تَعْفُوا وَتَصْفَحُوا وَتَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ اي  کساني  که  ايمان  آورده  ايد ، بعضي  از زنان  و فرزندانتان  دشمن  شما هستند  از آنها حذر کنيد  و اگر عفو کنيد و چشم  بپوشيد و گناهشان   پوشيده  داريد ، خدا آمرزنده  و مهربان  است.
إِنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلَادُكُمْ فِتْنَةٌ وَاللَّهُ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِيمٌ جز اين  نيست  که  اموال  و اولاد شما آزمايشي  هستند  و حال  آنکه  مزد  فراوان  نزد خداست.
در اين جا خداوند مومنان را برحذر مي دارد که مبادا  فريب همسران و  فرزندان را بخورند چون بعضي از همسران و  فرزندان دشمن آدمي هستند. و دشمن کسي است که شرّ و بدي را براي تو مي خواهد. بنابراين کسي که چنين است از او برحذر باش. سرشت  انسان چنين است که همسران و فرزندان را دوست مي دارد، پس خداوند بندگانش را نصيحت مي نمايد که مبادا اين مصيبت باعث شود بنده از خواسته هاي نامشروع زنان و فرزندان پيروي نمايد، و خداوند بندگانش را تشويق نموده تا از فرامين او  اطاعت کنند و خشنودي وي را بر هر چيزي مقدّم بدارند، آن گاه به آنان پاداش بزرگ خواهد داد. 
اين پاداش بزرگ مشتمل بر مطالب عالي و دوست داشتني هاي گرانبهاست، و آن ها را تشويق نموده که آخرت را بر دنياي فاني و پايان يافتني ترجيح دهند. و از آن جا که احتمالا نهي از اطاعت از همسران و فرزندان در آن چه که به زيان بنده است ، باعث شکنجه دادن آن ها شود خداوند فرمان داد تا از آن ها چشم پوشي شود و مورد عفو و گذشت قرار بگيرند، چون عفو و گذشت فوايد و مصلحت هاي بي شماري دارد. بنابراين خداوند متعال فرمود:« وَإِن تَعْفُوا وَتَصْفَحُوا وَتَغْفِرُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ » واگر عفو کنيد و ببخشيد بدانيد که خداوند آمرزگار مهربان است. پس هرکس عفو کند خداوند او را عفو مي نمايد هرکس درگذرد خداوند از او مي گذرد، چون جزا از نوع عمل است، و هرکس با خداوند رفتاري نمايد که خداوند آن را دوست مي دارد و با بندگان طوري رفتار کند که آن را دوست مي دارند و به سود آن هاست، محبّت خداوندي را به دست مي آورد و بندگان نيز او را دوست مي دارند و کارش درست و  استوار مي گردد.فَاتَّقُوا اللَّهَ مَا اسْتَطَعْتُمْ وَاسْمَعُوا وَأَطِيعُوا وَأَنفِقُوا خَيْرًا لِّأَنفُسِكُمْ وَمَن يُوقَ شُحَّ نَفْسِهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ تا توانيد از خدا بترسيد و گوش  فرا داريد و اطاعت  کنيد و به  سود خود  از، مالتان  انفاق  کنيد  و آنان  که  از حرص  نفس  خويش  در امان  مانده  اند  رستگارند.
إِن تُقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا يُضَاعِفْهُ لَكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللَّهُ شَكُورٌ حَلِيمٌ اگر به  خدا قرض  الحسنه  دهيد برايتان  دو برابرش  خواهد کرد  و شما را  مي  آمرزد که  او شکر پذيرنده  و بردبار است.
عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ  داناي  نهان  و آشکار است  ، پيروزمند و حکيم  است.
خداوند به تقوي و پرهيزگاري فرمان مي دهد. تقوي يعني اطاعت از اوامر و پرهيز از نواهي. و خداوند پرهيزگاري را مقّيد به توانايي نموده است. پس اين آيه دلالت مي نمايد هر واجبي که بنده توانايي انجام دادن آن را نداشته باشد از او ساقط مي گردد، و اگر توانايي برخي از کارها را داشت و در انجام برخي ديگر از کارها ناتوان بود به همان اندازه اي که مي تواند آن را انجام دهد، و هرچيزي را که توانايي انجام دادنش را نداشته باشد از ذمه او ساقط مي شود .
همانطور که پيامبر(ص) فرمود: « هرگاه شما را به کاري دستور د