ان کرد که با اين صفت ها شناخته مي شود و پرستش مي گردد و موجب مي شوند آدمي در راه جلب او کوشش نمايد و از ناخشنودي هايش پرهيز کند، از آن چه امت هاي گذشته کرده اند خبر داد؛ امت هايي که همواره ملّت هاي پس از آنان داستان هايشان را بازگو مي نمايند. آن ها وقتي پيغمبرانشان به همراه حقّ نزدشان آمدند پيامبران خود را تکذيب کردند و با آن ها به مخالفت برخاستند.
« فَذَاقُوا وَبَالَ أَمْرِهِمْ» پس آن ها عقوبت کارشان را در دنيا چشيدند و خداوند آن ها را در همين دنيا خوار گرداند. « وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ» و آنان در سراي آخرت عذاب دردناکي در پيش دارند. بنابراين سبب اين عقوبت و عذاب را بيان کرد و فرمود:« ذَلِكَ بِأَنَّهُ كَانَت تَّأْتِيهِمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ اين بدان خاطر بود که پيغمبرانشان آيات روشني را برايشان آوردند که حق را از باطل جدا مي ساخت، اما آنان مشمئز شدند و بر پيامبرانشان تکبر ورزيدند، پس گفتند:« أَبَشَرٌ يَهْدُونَنَا» آيا بشري ما را هدايت مي کند؟ يعني آنان هيچ فضلي بر ما ندارند، و چرا خداوند آنان را به اين موضوع اختصاص داده است نه ما را؟ همانگونه که در آيه اي ديگر مي فرمايد:« قَالَت لَهُم رُسُلُهُم إِن نَّحنُ إِلَّا بَشَرُ مِّثلُکُم وَلَکِنَّ اللَّهِ يمُنُّ عَلَي مَن يشَآءُ مِن عِبَادِهِ» پيامبرانشان به آنان گفتند ما جز شري همچون شما نيستيم، ولي خداوند بر هرکس از بندگانش که بخواهد منت مي نهد. 
پس آن ها نپذيرفتند که خداوند بر پيغمبرانش منت گذاشته و به آن ها لطف نموده است و آنان را براي هدايت مردم فرستاده است. بنابراين به پرستش درختان و سنگ ها و امثال آن ها گرفتار آمدند. « فَكَفَرُوا وَتَوَلَّوا» پس آن ها به خدا کفر ورزيده اند و از اطاعت و فرمانبرداري او روي برگرداندند. « وَّاسْتَغْنَى اللَّهُ» و خداوند از آن ها بي نياز است و به آن ها توجه نمي کند و گمراه شدن آنان کوچکترين زياني به خداوند نمي رساند. « وَاللَّهُ غَنِيٌّ حَمِيدٌ» و خداوند بي نياز ستوده است؛ بي نيازي مطلق که از همه ي جهات بي نياز است و در گفته ها و اوصاف خودش ستوده است.زَعَمَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَن لَّن يُبْعَثُوا قُلْ بَلَى وَرَبِّي لَتُبْعَثُنَّ ثُمَّ لَتُنَبَّؤُنَّ بِمَا عَمِلْتُمْ وَذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ کافران  پنداشتند که  آنها را زنده  نمي  کنند  بگو : آري  ، به  پروردگارم ، سوگند که  شما را زنده  مي  کنند تا به  کارهايي  که  کرده  ايد آگاه  سازند  و  اين  بر خدا آسان  است.
خداوند متعال از عناد کافران و از پندار باطلشان و از اين که ناآگاهانه رستاخيز را تکذيب مي کنند بدون  اين که دانش و هدايت و کتاب روشنگري داشته باشند خبر مي دهد . پس خداوند شريف ترين انسان را فرمان داد تا به پروردگارش سوگند بخورد که آن ها پس از مرگشان زنده خواهند شد و در مقابل کارهاي زشت و پليدشان و به خاطر تکذيب حقّ مجازات خواهند شد.
« وَذَلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ» و اين کار براي خدا آسان است گرچه اين کار براي انسان و مخلوق دشوار و غير ممکن است و اگر همه ي مخلوقات نيرو و قدرتشان را جمع نمايند و بخواهند يک فرد مرده را زنده نمايند نخواهند توانست . امّا خداوند متعال هرگاه بخواهد کاري را بکند به آن مي گويد: باش و آن مي شود. خداوند متعال مي فرمايد:« وَنُفِخَ فِي الصُّورِ فَصَعِقَ مَن فِي السمَّوَتِ وَمَن فِي الأَرضِ إِلَّا مَن شَآءَ اللَّهُ ثُمَّ نُفِخَ فِِيهِ أُخرَي فَإِذَا هُم قِِيامُ ينظُرونَ » و در صور دميده خواهد شد پس هرکس که در آسمان ها و زمين است بيهوش خواهد افتاد، به جز کسي که خدا بخواهد سپس بار ديگر در صور دميده مي شود ناگهان همه زنده مي شوند و ايستاده نگاه مي کنند.فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالنُّورِ الَّذِي أَنزَلْنَا وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ پس  به  خدا و پيامبرش  و اين  نور که  نازل  کرده  ايم  ايمان  بياوريد  و  خدا به  کارهايي  که  مي  کنيد آگاه  است.
وقتي خداوند انکار زنده شدن پس از مرگِ منکران قيامت را بيان کرد و فرمود که اين امر باعث شده تا آن ها به خدا و آيات او کافر شوند، به چيزي دستور داد که آدمي را از هلاکت و بدبختي مصون مي دارد، و آن عبارت است از ايمان به خدا و رسول و کتابش. و کتاب خود را نور ناميد چون نور و روشنايي ضد ظلمت و تاريکي است پس احکام و اخبار و مقّرراتي که خداوند در کتاب خود نازل کرده است انواري هستند که به وسيله آن مي توان در ظلمت هاي جهالت راه را روشن ک رد و در ميان شب ظلماني به وسيله آن نورها پيش رفت.
و کتاب هاي ديگر به غير از کتاب خدا که بدانها تمسک جسته مي شود علومي هستند که زيانشان بيش تر از سودشان است و شرّ آنها بيش تر از خيرشان است . بلکه خير و فايده اي در آنها نيست مگر آن چه که با پيام پيامبران موافق و مطابق باشد. و ايمان آوردن به خدا و پيغمبر و کتابش مقتضي تصديق قطعي و عمل کردن به لوازم آن و اطاعت از اوامر الهي و پرهيز از نواهي است. 
« وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ» و خداوند به آنچه مي کنيد آگاه است،  پس شما را طبق اعمال بد و نيکتان مجازات خواهد کرد.يَوْمَ يَجْمَعُكُمْ لِيَوْمِ الْجَمْعِ ذَلِكَ يَوْمُ التَّغَابُنِ وَمَن يُؤْمِن بِاللَّهِ وَيَعْمَلْ صَالِحًا يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئَاتِهِ وَيُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ روزي  که  همه  شما را در محشر گرد آورد ، آن  روز روز مغبوني  است   و هر  که  به  خدا ايمان  بياورد و کار شايسته  کند ، گناهانش  را مي  ريزد و به   بهشتهايي  که  در آن  نهرها جاري  است  داخل  کند  آنجا جاودانه  خواهند بود  اين کاميابي  بزرگي  است.
وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُالنَّارِ خَالِدِينَ فِيهَا وَبِئْسَ الْمَصِيرُ و آنان  که  کفر ورزيدند و آيات  ما را تکذيب  کردند اهل  آتشند  در آن ، جاودانه  اند و جهنم  بد سرانجامي  است.
روز گردهمايي را به ياد آوريد که خداوند در آن روز گذشتگان و آيندگان را گرد مي آورد و در محلي هولناک مي ايستاند و آن ها را از آن چه کرده اند آگاه مي سازد. در آن روز تفاوت ميان مردم آشکار مي شود؛ گروهي به «اعلي علّيين» و اتاق هاي بلند و منازل مرتفع که همه شادي ها را در بردارند بالا برده مي شوند، و گروهي به «اسفل السافلين» و جاي غم و  اندوه و عذاب سخت سقوط مي کنند. و اين نتيجه ي کارهايي است که براي خود پيش فرستاده اند. 
بنابراين فرمود:« ذَلِكَ يَوْمُ التَّغَابُنِ» يعني در اين روز تفاوت ميان مردم آشکار مي شود و مومنان سودمند و فاسقان زيانمند مي شوند و مجرمان مي دانند که بر چيز درستي نبوده اند و اينان زيانکارانند. پس انگار اين سوال پيش مي آيد که رستگاري، ناکامي، بدبختي، نعمت و عذاب به سبب چه چيزي فراهم مي شود؟ 
بنابراين اسباب آن را بيان کرد و فرمود:« وَمَن يُؤْمِن بِاللَّهِ» و ه