 قرار خواهند داشت. « لَّا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ» خنک و خوب نمي باشد. يعني غم و اندوه، آن ها را ميان اين دود فراگرفته و هيچ خير و خوبي برايشان ندارد، زيرا نفي ضد، به مثابه ي اثبات ضد آن مي باشد. سپس کارهايي را بيان کرد که آنان را به اين کيفرگرفتار کرده است و فرمود:« إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُتْرَفِينَ» يعني دنيايشان آن ها را مغرور کرده بود و براي آن کار کرده و از آن لذّت مي بردند، و خوشگذران بودند. پس آرزو و خيالاتشان آنها را از انجام عمل نيک غافل گردانده بود، پس خوشگذراني و رفاهي که خداوند آنان را به خاطر آن مذمّت کرده است عبارت از اين نوع خوشگذراني است.
« وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنثِ الْعَظِيمِ» و آن ها گناهان بزرگ را انجام مي دادند و از آن توبه نمي کردند و از انجام گناهان پشيمان نمي شدند بلکه بر آن چه پروردگارشان را ناخشنود مي کرد اصرار مي ورزيدند پس با گناهان زيادي که بخشودني نيستند به نزد پروردگارشان آمده اند. 
و آن ها زنده شدن پس از مرگ را انکار مي کردند و با بعيد دانستن آن مي گفتند:« أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ ؛ أَوَ آبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ» چگونه پس از آن که مُرديم و خشک شديم و به خاک و استخوان تبديل گشتيم زنده مي شويم؟! آيا پدران نخستين ما نيز برانگيخته مي شوند! اين محال است، خداوند در پاسخ آن ها فرمود:« قُلْ إِنَّ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ؛ لَمَجْمُوعُونَ إِلَى مِيقَاتِ يَوْمٍ مَّعْلُومٍ» بگو: همانا مردمان پيشين و پسين همه را خداوند زنده خواهم کرد و در روزي معينّ که خداوند براي بندگانش مقّدر نموده همه آنان را گرد مي آورد، و سزا و جزاهاي کارهايي را که کرده اند به آن ها مي دهد. 
« ثُمَّ إِنَّكُمْ أَيُّهَا الضَّالُّونَ» سپس شما اي کساني که از راه هدايت گمراه شده ايد و راه گناه و زشتي را در پيش گرفته  ايد! « الْمُكَذِّبُونَ» و پيامبر(ص) و آن چه را از حق و وعده و عيد که با خود آورده است تکذيب کرده ايد، « لَآكِلُونَ مِن شَجَرٍ مِّن زَقُّومٍ» از درخت زقوم که بدترين و بدبوترين و زشت ترينِ درخت است خواهيد خورد. « فَمَالِؤُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ» و شکم هايتان را از آن پرخواهيد کرد. آن چه باعث مي شود تا آن ها با وجود زشتي زقوم از آن بخورند گرسنگي بيش از حد است که جگرشان را به جوش آورده و نزديک است از گرسنگي دل هايشان از جا کنده شود. و خوراکي که با آن رفع گرسنگي مي نمايند نه انسان را نيرو مي دهد و چاق مي کند و نه گرسنگي را برطرف مي نمايد. 
و امّا نوشيدني آن ها بدترين نوشيدني است و روي اين خوراک آب داغ و جوشيده مي نوشند؛ آبي که در شکم ها مي جوشد. و اين آب را همانند شتراني که به شدّت تشنه هستند مي نوشند، و يا اين که « هيم» نوعي بيماري است که شتران بدان مبتلا ميشوند و سيرآب نمي گردند.
« هَذَا نُزُلُهُمْ يَوْمَ الدِّينِ» اين خوراک و اين آشاميدني، مهماني و ضيافت آن ها در روز جزاست و اين ضيافت را خودشان براي خود از پيش فرستاده و آن را بر ضيافت و مهماني خدا ترجيح داده اند. خداوند متعال مي فرمايد:« إِنَّ الَّذينَ ءَامَنُوا وَعَمِلوُا الصَّلِحَتِ کَانَت لَهُم جَنَّتُ الفِردَوس نُزُلاً ، خَلِدينَ فِيهَا لَا يبغُونَ عَنَها حوَِلَاَ» بي گمان کساني که ايمان آورده و کارهاي شايسته کرده اند باغ هاي بهشت ضيافت آن ها مي باشد و آنان در آن جاودانه مي مانند و به جاي آن چيزي ديگر را نمي طلبند. 
سپس دليل عقلي را بر زنده شدن پس از مرگ بيان کرد و فرمود:« نَحْنُ خَلَقْنَاكُمْ فَلَوْلَا تُصَدِّقُونَ» ما شما را پديد آورده ايم پس از آن که هيچ چيزي نبوديد و شما را بدون خستگي و ناتواني آفريده ايم . آيا کسي که بر اين کار تواناست نمي تواند مردگان را زنده کند؟ آري! او بر هر چيزي تواناست . بنابراين آن ها را به خاطر اين که به زنده شدن پس از مرگ باور ندارند سرزنش کرد. چون آن ها آن چه را که بزرگ تر و مهم تر از زنده شدن پس از مرگ است مشاهده مي کنند و آن  اين که خداوند آنان را از عدم پديد آورده است.إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوْتُواْ الْكِتَابَ إِلاَّ مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ وَمَن يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللّهِ فَإِنَّ اللّهِ سَرِيعُ الْحِسَابِ ، همانا دین در پیشگاه خداوند اسلام است، و کسانی که کتاب را داده شده اند، اختلاف نکردند مگر پس از آگاهی یافتن، آن هم به سبب خوی سرکشی که میان آنان وجود داشت، و هرکه به آیات خدا کفر بورزد همانا خداوند زود شمار است.
خداوند متعال خبر می دهد« إِنَّ الدِّينَ عِندَ اللّهِ الإِسْلاَمُ» دینی که جز آن دینی دیگر اعتبار ندارد، و دینی جز ان پذیرفته نمی شود، دین اسلام است. « الإِ سلَمُ» اسلام یعنی تسلیم شدن در برابر خدای یگانه، و این که انسان در ظاهر و باطن، در برابر آنچه خداوند بر زبان پیامبرانش مشروع نموده است، تسلیم شود: « وَمَنِ یَبتَغَ غَیرَ الإسلَمٍ دِینَاَ فَلَن یُقبَلَ مِنهُ وَهُوَ فِی الأَخِرَةِ مِنَ الخَسِرِینَ» و هرکس دینی غیر از اسلام طلب کند، از او پذیرفته نمی شود، و او در آخرت از زیانکاران است.
پس هرکس دینی غیر از اسلام  بزگریند در حقیقت از خداوند فرمان نبرده است، چون راهی را که خداوند توسط پیامبرانش مشروع نموده، در پیش نگرفته است. سپس خداوند متعال خبر داده است که اهل کتاب این را می دانند. و آنها با یکدیگر اختلاف کردند، سپس از روی سرکشی و تمرّد، منحرف شدند، وگرنه آنها آگاهی و دانشی را که مقتضی عدم اختلاف و گرویدن به دین حقیقی بود، دارا بودند، سپس وقتی که حضرت محمد (ص) پیش آنها آمد، او را به خوبی شناختند، اما حسادت، و سرکشی ، و کفر ورزیدن به آیات خدا آنان را از پیروی کردن از حق بازداشت. « وَمَن يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللّهِ فَإِنَّ اللّهِ سَرِيعُ الْحِسَابِ» و هرکس به آیات خدا کفر ورزد، بداند که خداوند زود شمار است ، یعنی منتظر باشند که قیامت خواهد آمد و خداوند آنان را به سبب آنچه می کردند، مجازات خواهد کرد.أَفَرَأَيْتُم مَّا تُمْنُونَ آيا آن  مني  را که  بيرون  مي  ريزيد ديده  ايد ?
أَأَنتُمْ تَخْلُقُونَهُ أَمْ نَحْنُ الْخَالِقُونَ آيا شما او را مي  آفرينيد يا ما آفريننده  ايم  ?
نَحْنُ قَدَّرْنَا بَيْنَكُمُ الْمَوْتَ وَمَا نَحْنُ بِمَسْبُوقِينَ ما مرگ  را بر شما مقدر ساختيم  و ناتوان  از آن  نيستيم  که
عَلَى أَن نُّبَدِّلَ أَمْثَالَكُمْ وَنُنشِئَكُمْ فِي مَا لَا تَعْلَمُونَ به  جاي  شما قومي  همانند شما بياوريم  و شما را به  صورتي  که  از آن  بي ، خبريد از نو بيافرينيم.
وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ النَّشْأَةَ الْأُولَى فَلَوْلَا تَذكَّرُونَ شما از آفرينش  نخست  آگاهيد ، چرا به  يادش  نياوريد ?
 آيا درباره آفرينش خود از نطفه اي که در رحم همسران مي ريزيد فکر کرده ايد؟ آيا شما اين نطفه و آن چه از آن پديد مي آيد ر