مورد توّجه قرار مي دهد و  اعمالشان را ثبت و ضبط مي نمايد و  عادلانه آن ها را جزا و سزا مي دهد. پس اين چيزي است که بنده بايد همواره آن را مدّ نظر قرار دهد.
ولي بيش تر مردم از اين غافل هستند، بنابراين فرمود:« لَقَدْ كُنتَ فِي غَفْلَةٍ مِّنْ هَذَا» در روز قيامت به اعراض کننده و تکذيب کننده به صورت سرزنش گفته مي شود که تو اين روز را تکذيب کردي و براي آن عمل انجام ندادي، « فَكَشَفْنَا عَنكَ غِطَاءك» پس اکنون پرده اي را که قلبت را پوشانده بود و خوابت را فزون کرده بود و به سبب آن روي گرداني ات ادامه يافته بود کنار زده ايم. « فَبَصَرُكَ الْيَوْمَ حَدِيدٌ» پس امروز چشمانت کاملا تيزبين هستند، و انواع شکنجه و عذاب هاي وحشتناک را به خوبي مي بينند.
يا اين که خداوند با اين کلام بنده را مورد خطاب قرار مي دهد، زيرا بنده در دنيا از هدفي که براي آن آفريده شده غافل مانده بود امّا در روز قيامت بيدار مي شود و خواب غفلت از او دور مي گردد، زماني که جبران آن چه که از دست رفته برايش ممکن نيست. و اين گونه خداوند بندگان را مي ترساند، و با بيان آن چه که در آن روز بزرگ بر سر تکذيب کنندگان مي آيد بندگان را هشدار مي دهد.وَقَالَ قَرِينُهُ هَذَا مَا لَدَيَّ عَتِيدٌ موکل  او گويد : اين  است  آنچه  من  آماده  کرده  ام.
أَلْقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ؛ هر ناسپاس  کينه  توزي  را به  جهنم  بيندازيد ،
مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ مُّرِيبٍ آن  که  از بخشش  امساک  ورزيد و تجاوزکار بود و شک  مي  آورد ،
الَّذِي جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ فَأَلْقِيَاهُ فِي الْعَذَابِ الشَّدِيدِ آن  که  با خداي  يکتا خداي  ديگري  قرار داد پس  به  عذاب  سختش  بيفکنيد.
قَالَ قَرِينُهُ رَبَّنَا مَا أَطْغَيْتُهُ وَلَكِن كَانَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ همنشين  او گويد : اي  پروردگار ما ، من  او را به  سرکشي  وادار نکردم  ،  بلکه  او خود سخت  در گمراهي  بود.
قَالَ لَا تَخْتَصِمُوا لَدَيَّ وَقَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُم بِالْوَعِيدِ مي  گويد : نزد من  مجادله  مکنيد  من  پيش  از اين  با شما سخن  از عذاب   گفته ، بودم.
مَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ وَمَا أَنَا بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيدِ وعده  من  ديگرگون  نمي  شود و من  به  بندگان  ستم  نمي  کنم.
خداوند متعال مي فرمايد:« وَقَالَ قَرِينُهُ» فرشته اي که خداوند همدم و همراه اين تکذيب کننده روي گردان قرار داده است که يکي از فرشتگاني است که خداوند آن ها را مامور نموده تا آن انسان را حفظ نمايند و اعمالش را بنويسند آن تکذيب کننده و اعمالش را در روز قيامت حاضر مي گرداند و مي گويد:« هَذَا مَا لَدَيَّ عَتِيدٌ» آن چه را که مقّرر شده بود و بر او و اعمالش نگهباني دهم و آن ر ثبت و ضبط نمايم آماده کرده ام. پس آن گاه انسان طبق عملش مجازات مي گردد.
و به کساني که سزاوار جهنّم هستند گفته مي شود:« أَلْقِيَا فِي جَهَنَّمَ كُلَّ كَفَّارٍ عَنِيدٍ» هر کافر سرکشي که مخالف آيات خداست و گناهان زيادي را  انجام داده است در دوزخ بيندازيد.
« مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ» يعني خيري را که پيش روي اوست که بزرگ ترين آن ايمان آورد به خدا و پيامبر و فرشتگان و کتاب هايش مي باشد از خود و ديگران منع مي کند. و از منافع مالي و جاني اش جلوگيري مي نمايد.« مُعْتَدٍ» و از حدود  الهي تجاوز مي کند و بر بندگان الهي تعدي مي نمايد. « مُّرِيبٍ» و در وعده وعيد الهي شک دارد، پس نه ايمان دارد و نه نيکي مي کند، بلکه کفر و تجاوزگري و شک و بخل تبديل به صفات او گشته اند نيز به جاي خدا معبودان ديگري را برگزيده است، بنابراين فرمود:« الَّذِي جَعَلَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ» کسي که به همراه خدا معبود ديگري را به پرستش گرفته است، معبودي که براي خويش اختيار هيچ سود و زيان و مرگ و زندگي را ندارد.
« فَأَلْقِيَاهُ فِي الْعَذَابِ الشَّدِيد» پس اي دو فرشته اي که همراه او هستيد! او را در عذابي بيندازيد که سخت تري و بزرگ ترين عذاب است.
« قَالَ قَرِينُهُ» شيطاني که همدم و همنشين اوست با اظهار بيزاري از او و در حالي که گناهش را به گردن وي مي اندازد، مي گويد:« رَبَّنَا مَا أَطْغَيْتُهُ» پروردگارا! من او را گمراه نساختم، چون من بر او تسلّي و حجّت و دليلي نداشتم، « وَلَكِن كَانَ فِي ضَلَالٍ بَعِيدٍ» بلک او  خود در گمراهي دور و درازي بود. پس او خودش گمراه و از حق دور گشت، همان طور که در آيه ديگري مي فرمايد:« وَقَالَ الشيطَنُ لَمَّا قُضي اَلأَمرُ إِنَّ اللَّهَ وَعَدَتُّکُم فَأَخلَفتُکُم» وقتي کار پايان مي يابد شيطان مي گويد:« خداوند به شما وعده راستين و حقيقت دارد و من بر شما وعده دادم و خلاف آن را کردم.»
خداوند در پاسخ به ستيز و مجادله شان مي فرمايد:« تَخْتَصِمُوا لَدَيَّ» در پيش گاه من ستيزه مکنيد، يعني مجادله و ستير شما نزد من فايده اي ندارد، « وَقَدْ قَدَّمْتُ إِلَيْكُم بِالْوَعِيدِ» حال آن که من پيش از اين برايتان هشدار فرستاده بودم. يعني پيامبرانم با نشانه هاي روشن و حجّت هاي واضح و دلايل روشن نزد شما آمدند، پس حجّت من بر شما اقامه گرديد و شما با کارهايي که درگذشت کرده ايد و جزاي آن قطعي گرديده ، نزد من آمده ايد.
« مَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ» امکان ندارد که آن چه خدا گفته و بدان خبر داده خلافي در آن واقع شود، چون هيچ گفته و سخني از گفته خداوند راست تر نيست. « وَمَا أَنَا بِظَلَّامٍ لِّلْعَبِيدِ» و من نسبت به بندگان ستمگر نيستم بلکه آن ها را بر اساس خير و شّري که انجام داده اند جزا و سزا خواهم داد؛ پس به بدي هايشان افزوده نمي شود و از نيکي هايشان کاسته نمي گردد.يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍ؛ روزي  که  جهنم  را مي  گوييم  : آيا پر شده  اي  ? مي  گويد : آيا هيچ  زيادتي   هست  ?
وَأُزْلِفَتِ الْجَنَّةُ لِلْمُتَّقِينَ غَيْرَ بَعِيدٍ و بهشت  را براي  پرهيزگاران  نزديک  بياورند ، تا از آن  دور نباشند.
هَذَا مَا تُوعَدُونَ لِكُلِّ أَوَّابٍ حَفِيظٍ اين  همان  چيزي  است  که  به  هر توبه  کننده  پرهيزگاري  وعده  اش  داده  بودند.
مَنْ خَشِيَ الرَّحْمَن بِالْغَيْبِ وَجَاء بِقَلْبٍ مُّنِيبٍ آنهايي  را که  در نهان  از خداي  رحمان  مي  ترسند و با دلي  توبه  کار آمده   اند ،
ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ ذَلِكَ يَوْمُ الْخُلُودِ گويند : در امان  از هر عذابي  به  بهشت  داخل  شويد  اين  روز ، روز  جاوداني  است.
لَهُم مَّا يَشَاؤُونَ فِيهَا وَلَدَيْنَا مَزِيدٌ در آنجا هر چه  بخواهند هست  و بيشتر از آن  نزد ما هست.
خداوند در حالي که بندگانش را مي ترساند، مي فرمايد:« يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ» آن روز که به جهنّم مي گوييم: آيا پر شده اي؟ و اين براي آن است که افراد زيادي در آن انداخته مي شوند.« وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍ» و جهنّم مي گويد آيا بيشتر هم هست؟ يعني همواره مجرمين و گناهکاران بيش تري را مي طلبيد و ب