وَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ؛ اگر به ، يقين  دريابيد ، اوست  پروردگار آسمانها و زمين  و هر چه  ميان   آنهاست.
لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ؛ نيست  خداي  به  جز او  زنده  مي  کند و مي  ميراند  پروردگار شما و  پروردگار نياکان  شماست.
بَلْ هُمْ فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ؛ نه  ، آنها همچنان  به  شک  خويش  دلخوشند.
فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاء بِدُخَانٍ مُّبِينٍ؛ چشم  انتظار روزي  باش  که  آسمان  به  آشکارا دود بياورد.
يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ؛ و آن  دود همه  مردم  را در خود فرو پوشد  و اين  عذابي  است  دردآور.
رَبَّنَا اكْشِفْ عَنَّا الْعَذَابَ إِنَّا مُؤْمِنُونَ؛ اي  پروردگار ما ، اين  عذاب  را از ما دورگردان  که  ما ايمان  آورده  ايم ،
أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرَى وَقَدْ جَاءهُمْ رَسُولٌ مُّبِينٌ؛ کجا پند مي  پذيرند ? حال  آنکه  چون  پيامبر روشنگر بر آنها مبعوث  شد ،
ثُمَّ تَوَلَّوْا عَنْهُ وَقَالُوا مُعَلَّمٌ مَّجْنُونٌ؛ از او رويگردان  شدند و گفتند : ديوانه  اي  است  تعليم  يافته
إِنَّا كَاشِفُو الْعَذَابِ قَلِيلًا إِنَّكُمْ عَائِدُونَ؛ عذاب  را اندکي  بر مي  داريم  و شما باز به  آيين  خويش  بازمي  گرديد.
يَوْمَ نَبْطِشُ الْبَطْشَةَ الْكُبْرَى إِنَّا مُنتَقِمُونَ؛ روزي  آنها را به  صولتي  سخت  فرو گيريم  ، که  ما انتقام  گيرنده  ايم.
در اينجا به وسيله قرآن بر قرآن سوگند ياد شده  است، پس خداوند به  کتابي که بيانگر و روشنگر هر آن چيزي است که به بيان آن نياز است، سوگند خورده که آن را « فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ» در شبي داراي خير و برکت فراوان نازل  کرده است، و آن شب قدر است که از هزار ماه بهتر است. پس بهترين کلام در بهترين و برترين شب ها و روزها بر برترين انسانها با زبان شيوه اي عربي  نازل شده است تا با آن قومي بيم داده شوند که جاهليت از هر جهت آنها را فرا گرفته و شقاوت بر آنها غلبه يافته است تا در پرتو روشنايي آن حرکت کنند و از هدايت آن بهره مند شوند و به دنبال آن حرکت نمايند. آن گاه خبر دنيا و آخرت را به دست آورند.  بنابراين فرمود:« إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَ» ما همواره بيم دهنده بوده ايم. 
« فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ» در آن شب که قرآن نازل شده است هر فرمان تقديري و تشريعي خداوند پايان مي يابد و مشخّص مي گردد. و اين فيصله يافتن و نوشتن که در شب قدر انجام مي گيرد يکي از فيصله يافتن ها و نوشته هايي است که نوشته مي شود و مشخّص مي گردد و با کتاب اوّل که خداوند در آن تقديرهاي خلايق و اجل ها و روزي هايشان و اعمال و احوالشان را نوشته است مطابق است. سپس خداوند متعال فرشتگان خود را مأمور نموده که آنچه را بر بنده مي آيد بنويسند در حالي که بنده در شکم مادرش مي باشد. سپس بعد از آمدن او به دنيا «کراما کاتبين» را بر آنها گماشته است تا اعمال آنان را ثبت و ضبط نمايند سپس خداوند متعال در شب قدر هر آنچه را که در طول سال انجام مي پذيرد مقدّر و اندازه گيري مي نمايد.
و همه ي اينها از کمال دانش و حکمت و توجه او به آفريده هايش مي باشد. « أَمْرًا مِّنْ عِندِنَا» اين امر و فرمان استوار، فرماني است که از سوي ما صادر شده است. « إِنَّا كُنَّا مُرْسِلِينَم بدون شک ما پيامبران را فرستاديم و کتاب ها را نازل کرديم ، وپيامبران دستورات خداوند را مي رسانند و به آنچه مقدر نموده خبر مي دهند.« رَحْمَةً مِّن رَّبِّكَ» فرستادن پيامبران و نازل کردن کتاب ها که برترين آنها قرآن مي باشد رحمتي است از سوي پروردگار بندگان براي بندگان. پس خداوند هيچ رحمتي بزرگ تر از اين به بندگان نداده که آنها را توسط کتاب ها و پيامبران هدايت نموده است. و هر خيري که در دنيا و آخرت به دست مي آورند به خاطر اين است.
« إِنَّهُ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ» همانا او صداها را مي شنود و همه ي امور ظاهر و باطن را مي داند. و خداوند نياز مبرم بندگان را به کتاب ها و پيامبرانش مي دانسته است، از اين رو با دادن اين چيزها به آنان ،آنها را مورد رحمت خويش قرار داد و بر آنها منّت گذارد. پس ستايش و منّت و احسان از آن  اوست.
« رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا إِن كُنتُم مُّوقِنِينَ» پروردگار آسمانها و زمين و آن چه بين آن دو است مي باشد. يعني آفريننده ي آنها و تدبير کننده ي امورشان است اگر شما باور داريد. پس بدانيد که پروردگار مخلوقات، معبود به حق آنهاست. بنابراين فرمود:« لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ» هيچ معبود حقي جز او نيست ، « يُحْيِي وَيُمِيتُ» تنها اوست که مي ميراند و زنده مي گرداند و شما را پس از مرگتان گرد خواهد آورد و آن گاه طبق عملتان شما را سزا و جزا مي دهد؛ پس اگر عملتان خوب باشد به شما پاداش نيک مي دهد و گر بد باشد به شما سزاي بد مي دهد.« رَبُّكُمْ وَرَبُّ آبَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ» پروردگار شما و پروردگار پدران پيشين شماست. يعني پروردگار اولين و آخرين است؛ آنها را با نعمت هاي خويش پرورش داده و رنج ها را از آنان دور کرده است.
خداوند طوري بر ربوّبيت و الوّهيت خود تاکيد کرد که باعث علم کامل آدمي مي شود و هيچ شک و  ترديدي براي او باقي نمي ماند. با اين حال خبر داد که کافران با وجود چنين وضوحي « فِي شَكٍّ يَلْعَبُونَ» در شک و شبهات فرو رفته و از آنچه که براي آن آفريده شده اند  غافل مانده و به کارهاي بيهوده اي که از آن چيزي جز زيان عاديشان نمي گردد مشغول شده اند.
« فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمَاء بِدُخَانٍ مُّبِينٍ يَغْشَى النَّاسَ هَذَا عَذَابٌ أَلِيمٌ» پس منتظر عذاب آنها  باش، چون وقت آن نزديک شده و  فرا رسيده است، روزي که آسمان  دود آشکاري را پديدار مي کند و اين دود همه ي مردم را فرا مي گيرد و به آنها گفته مي شود: اين عذابي دردناک است.
مفسّران درباره ي مراد از اين دود  اختلاف کرده اند ؛ گفته شده است که اين همان دودي است که مجرمان را به هنگامي که در روز قيامت به نزديک آتش برده مي شوند فرا مي گيرد. و خداوند به پيامبرش دستور داده تا براي آنها منتظر همان روز باشد . و اين معني را اين امر تاکيد مي نمايد که طريقه و روش قرآن در تهديد کردنِ کافران و مهلت دادن به آنها اين گونه  است و آنها را از آن روز و عذابش مي ترساند و مومنان و پيامبران را دلجويي ميدهد که کساني که آنها را اذيت و آزار مي رساند، بايد منتظر آن روز باشند.
و نيز مويد آن است که خداوند در اين آيه فرموده است:« أَنَّى لَهُمُ الذِّكْرَى وَقَدْ جَاءهُمْ رَسُولٌ مُّبِينٌ» چگونه يادآوري براي آنان فايده اي دارد؟ در حالي که پيامبري بيانگر نزد آنان آمده است. و اين در روز قيامت به کافران گفته مي شود؛ آنگاه که آنها درخواست مي کنند که  به دنيا باز گردند: زمان بازگشت تمام شده است.
و گفته شده: منظور چيزي است که کافران قريش بدان  گرفتار شدند؛ وقتي که از ايمان آوردن سرباز زدن