يْهِمْ» بلکه خداوند مراقب ايشان است و اعمالشان را ثبت و ضبط مي نمايد و در برابر کارهاي خوب و بدشان آنان را مجازات خواهد کرد. 
« وَمَا أَنتَ عَلَيْهِم بِوَكِيلٍ» و تو مسئول آنها نيستي و از تو درباره اعمال آنها پرسيده نمي شود، بلکه تو فقط رساننده هستي و وظيفه ات را انجام داده اي.
سپس خداوند متعال منّت خويش را بر پيامبر و بر مردم بيان کرد که « قُرْآنًا عَرَبِيًّا» قرآني عربي را که الفاظ و معاني آن روشن هستند نازل فرموده، « لِّتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا» تا مردم مکه و کساني از ساکنان آبادي هاي بيرون مکه را بترساني. سپس اين بيم دادن را به ساير مردم جهان برساند. « وَتُنذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ» و مردم را از روز گردهم آيي يعني قيامت، که خداوند همه مردمان را از اوّل تا آخر در آن جمع مي کند، بترساني. و به آنها خبر مي دهي که « لَا رَيْبَ فِيهِ» شکي در آمدن قيامت نيست. و مردم در آن روز به دو گروه تقسيم مي شوند:« فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ» گروهي در بهشت خواهند بود و آنها کساني هستند که به خدا ايمان آورده و پيامبران را تصديق کرده اند. « وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ » و گروهي در دوزخ خواهند بود و آنان انواع کافران تکذيب کنند مي باشند.
« وَلَوْ شَاء اللَّهُ لَجَعَلَهُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً» با وجود اين اگر خداوند مي خواست همه مردم را يک امّتِ بر هدايت قرار مي داد، چون او تواناست و هيچ چيزي از اراده وي سرپيچي نمي کند. ولي خداوند خواست هرکس را از بندگان برگزيده اش که بخواهد به رحمت خويش داخل گرداند. امّا ستمگران صلّاحيت برخورداري از خير و خوبي را ندارند و آنها از رحمت خدا محروم هستند. « مَا لَهُم مِّن وَلِيٍّ وَلَا نَصِيرٍ» پس غير از خداوند ديگر دوست و ياوري ندارند که آنها را سرپرستي نمايد تا به آنچه که خوب و دوست داشتني است دست يابند و از آنچه که خوشايند است در امان بمانند.
کساني که « أَمِ اتَّخَذُوا مِن دُونِهِ أَوْلِيَاء» جز خدا چيزهايي را به دوستي گرفته و با پرستش آنها، آنان را ياور و سرپرست خود قرار داده اند مرتکب زشت ترين اشتباه شده اند . زيرا تنها خداوند کارساز است و بندگانش بايد با پرستش و طاعتش و نزديکي جستن به او با انواع تقرّبات ممکن او را به ياوري و دوستي بگيرند، چرا که فقط او به تدبير بندگانش مي پردازد، و به طور ويژه بندگان مومن خود را از تاريکي ها به سوي نور هدايت مي کند و به لطف خود آنان را کمک نموده و در همه کارهايشان آنان را سرپرستي مي نمايد.« وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» و او مردگان را زنده مي گرداند و او بر همه چيز تواناست. يعني زنده کردن و ميراندن در دست اوست و مشيت و قدرت او نافذ مي باشد پس او سزاوار آن است که به  تنهايي پرستش شود، چرا  که شريکي ندارد.وَمَا اخْتَلَفْتُمْ فِيهِ مِن شَيْءٍ فَحُكْمُهُ إِلَى اللَّهِ ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبِّي عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ؛ در هر چه  اختلاف  مي  کنيد حکمش  با خداست   اين  خداي  يکتا پروردگار من   است   بر او توکل  کردم  و به  او روي  مي  آورم.
فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا وَمِنَ الْأَنْعَامِ أَزْوَاجًا يَذْرَؤُكُمْ فِيهِ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ ؛ آفريدگار آسمانها و زمين  است   براي  شما ، هم  از شما ، همسراني   بيافريد، و نيز براي  چارپايان  جفتهايي  پديد آورد  با آفرينش  همسران  بر  شمارتان  مي  افزايد  هيچ  چيز همانند او نيست  و اوست  که  شنوا و بيناست.
لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاء وَيَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ؛ کليدهاي  آسمانها و زمين  از آن  اوست   در روزي  هر که  بخواهد گشايش  مي   دهد يا تنگ  مي  گيرد ، و او به  هر چيزي  داناست.
خداوند متعال مي فرمايد:« وَمَا اخْتَلَفْتُمْ فِيهِ مِن شَيْءٍ فَحُكْمُهُ إِلَى اللَّهِ» و در هر چيزي از اصول و فروع دينتان که اختلاف کنيد داوري آن به کتاب خدا و سنّت پيامبرش واگذار مي گردد. پس هرچه کتاب و سنّت حکم کردند يعني همان است، و هرچه با کتاب و سنت مخالف باشد باطل است.« ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبِّي» اين است خداوند پروردگار من. و روزي دهنده و مدّبر است، او تعالي نيز به وسيله شريعت خود در همه امور بندگانش ميان آنان داوري مي نمايد. مفهوم آيه کريمه اين است که اتّفاق امّت حجّتي قاطع است، چون خداوند متعال به ما دستور داده که فقط چيزهايي را به او بازگردانيم که در آن اختلاف کرده ايم، پس آنچه که ما بر آن اتّفاق نموده ايم کافي است که امّت بر آن اتفاق کرده باشد، زيرا امّت از خطا مصون مي باشد. و حتمّا اتّفاق امّت با آنچه که در کتاب خدا و سنّت پيامبرش آمده است موافق است.
« عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ» بر او توکل نموده ام و در به دست آوردن منافع و دور کردن زيان ها دل به او سپرده ام، و به خداوند اعتماد دارم که مرا بر اين امر کمک مي نمايد.« وَإِلَيْهِ أُنِيبُ» و با قلب و جسم به سوي او روي مي آورم و به طاعت و عبادت او مي پردازم. و اين دو اصل را خداوند در بسياري از آيات کتابش بيان مي دارد چون با مجموع اين دو چيز، بنده کمال را به دست مي آورد و اگر اين دو چيز نباشند يا يکي نباشد کمال مطلوب را از دست مي دهد. همان طور که فرموده است:« إِياکَ نَعبُدُ وَإِياکَ نَستَعينُ» فقط تو را مي پرستيم و تنها از تو ياري مي جوئيم و فرموده است:« فَاعبُدهُ وَتَوَکَّل عَلَيهِ» او را بپرست و بر او توکّل کن.
« فَاطِرُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ» با قدرت و مشيت و حکمت خود آسمان ها و زمين را آفريده است، « جَعَلَ لَكُم مِّنْ أَنفُسِكُمْ أَزْوَاجًا» و از جنس خودتان براي شما همسراني آفريد. تا در کنار آنها آرام بگيريد و نسل و فرزندانتان گسترش يابند و منافع و  عوايدي عايدتان گردد. « وَمِنَ الْأَنْعَامِ أَزْوَاجًا» و از همه اقسام  حيوانات نر و مادّه آفريده است تا باقي بمانند و افزايش پيدا کنند تا منافع زيادي به شما برسد. به همين جهت آن را به وسيله ي حرف «لام» متعدي کرد و فرمود: «لَکُم» که بر تعليل دلالت مي کند. يعني آن را به خاطر شما، و به خاط نازل کردن نعمت بر شما خلق نمود. بنابراين فرمود:« يَذْرَؤُكُمْ فِيهِ» يعني در زمين بدان سبب که از خودتان به خاطر منافع شما همسراني قرار داد و به خاطر منافع شما در ميان چهارپايان نر و ماده را قرار داده است شما را منتشر مي کند و هم شما را و هم چهارپايانتان را تکثير مي نمايد.« لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ» هيچ چيزي همانند خدا نيست و هيچ چيزي از مخلوقات با او مشابهتي ندارد؛ نه در ذات او و نه در اسما و صفات، و نه در کارهايش چيزي شبيه او نيست، چون نام هاي او همه نيکو هستند و صفات او صفت هاي کمال و عظمت مي باشند، و خداوند مخلوقات بزرگي را بدون اين که شريک و همراهي داشته باشد پديد آورده است. پس هر چيزي همانند او نيست زيرا فقط او از هر جهت يگان