ساني است که وي را بر دوستي گرفته اند. و نيز براي کساني است که براي او شريک قرار مي دهند. 
(فَلَا تَعْجَلْ عَلَيْهِمْ) پس براي نزول عذاب بر اين کافران که در تعجيل آن شتاب مي کنند، شتاب مکن. (إِنَّمَا نَعُدُّ لَهُمْ عَدًّا) آنها چند روز مقرري در اين دنيا باقي مي مانند که از آن پس و پيش نمي شوند، ما به آنان مهلت مي دهيم و مدتي صبر مي کنيم، تا پيام خدا مجدداً به آنها ابلاغ شود، و چون دربارۀ آنها مفيد واقع نشود آنان را بسان گرفتن تواناي قدرتمندي خواهيم گرفت.يَوْمَ نَحْشُرُ الْمُتَّقِينَ إِلَى الرَّحْمَنِ وَفْدًا روزي که پرهيزگاران را حشر مي کنيم و سواره و با تکريم و شوکت به سوي خداوند رحمان روانه مي سازيم. 
وَنَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلَى جَهَنَّمَ وِرْدًا و گناهکاران را تشنه کام به سوي جهنم گسيل مي داريم.
لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِندَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا نمي توانند شفاعت بکنند، مگر کسي که از نزد خداوند مهربان عهدي گرفته باشد. 
خداوند متعال از تفات دو گروه پرهيزگاران و مجرمان خبر داده و بيان مي نمايد آنان که تقواي الهي را با پرهيز از شرک و بدعت و گناهان رعايت کرده اند، با احترام و بزرگداشت در جايگاه قيامت گرد آورده مي شوند، و مي فرمايد: مقصود آنها خداوند مهربان است و به مهماني او مي روند، و مهمان بايد به [کرامت و پذيرايي] ميزبان اميدوار باشد، و اين امري طبيعي است. 
پس پرهيزگاران به سوي خدا برده مي شوند در حالي که به رحمت و احسان فراگير، و دست يابي به بخشهايي خداوندي در سراي رضوانش اميدوارند، و اين به سبب پرهيزگاري و پيروي از خشنودي خداوند مي باشد. و خداوند با آنان عهد نموده که چون پرهيزگار باشند و به آنها پاداش خواهد داد، و اين وعده را بر زبان پيامبرانش بيان کرده است. پس آنان را با اطمينان و اعتماد به فضل الهي به سوي پروردگارشان مي برند. 
و اما گناهکاران، تشنه کام به سوي جهنم برده مي شوند، و اين بدترين حالت است که در آن قرار مي گيرند، زيرا با ذلت و حقارت به سوي بزرگترين زندان و بدترين مجازات در حالت تشنگي و خستگي برده مي شوند؛ کمک مي طلبند اما کمک نمي شوند، دعا مي کنند اما دعايشان اجابت نمي شود، و طلب شفاعت مي کنند اما کسي برايشان شفاعت نمي کند. بنابراين فرمود: (لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ) شفاعت در اختيار آنها نيست، و از آن بهره اي ندارند، بلکه شفاعت در اختيار خداوند و از آن اوست (قل لله الشفعه جميعا) و شفاعت شفاعت کنندگان سودي به آنان نمي رسانند، چون آنها با ايمان آوردن به خدا و پيامبرانش نزد خداوند عهد و پيمان بسته و به خدا و پيامبرانش ايمان آورده ، و از آنها پيروي کرده باشد، خداوند از او خشنود گشته و از شفاعت برخوردارش خواهد کرد، چنانکه خداوند متعال فرموده است: (ولا يشفعون الا لمن ارتضي ) و [شفاعت کنندگان] شفاعت نمي کنند مگر براي کسي که خداوند از وي خشنود باشد، و پروردگار، ايمان به خدا و پيامبرانش را عهد و پيمان ناميده است، چون در کتابها بر زبان پيامبرانش وعده داده است که هر کس به او و پيامبرانش ايمان بياورد و از آنها پيروي نمايد پاداش نيکو خواهد داشت.وَقَالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمَنُ وَلَدًا و گفتند: «خداوند مهربان فرزندي برگرفته است»
لَقَدْ جِئْتُمْ شَيْئًا إِدًّا به راستي که سخن بسيار زشت و زننده اي در ميان آورديد. 
تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ وَتَنشَقُّ الْأَرْضُ وَتَخِرُّ الْجِبَالُ هَدًّا نزديک است آسمانها از اين سخن پاره پاره شوند، و زمين بشکافد، و کوهها به شدت در هم فرو ريزد. 
أَن دَعَوْا لِلرَّحْمَنِ وَلَدًا از اينکه به خداوند مهربان فرزندي نسبت مي دهند. 
وَمَا يَنبَغِي لِلرَّحْمَنِ أَن يَتَّخِذَ وَلَدًا و براي خداوند مهربان سزاوار نيستکه فرزندي برگيرد. 
إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا تمامي آنچه که در اسمانها و زمين وجو دارد، جزو بنده وار به سوي [پروردگار] رحمان نمي آيد. 
لَقَدْ أَحْصَاهُمْ وَعَدَّهُمْ عَدًّا او همۀ آنان را سرماشي کرده و تعدادشان را مي داند. 
وَكُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَرْدًا و هر يک از آنان روز قيامت تک و تنها به پيشگاه او خواهد آمد. 
اين بيان قباحت و زشتي سخن مخالفان و منکران است؛ کساني که گمان مي برند خداند فرزندي دارد مانند سخن نصاري که مي گفتند: (المسيح ابن الله)مسيح پسر خداست. و يهوديان که مي گويند: (عزيز ابن الله) عزير پسر خداست. و سخن مشرکين که مي گفتند: (الملائکه بنات الله) فرشتگان دختران خدا هستند. پاک و منزه است خداوند و بسي بالاتر از اي گفته ها است. 
يعني سخن بسيار زشت و خطرناکي گفته اند (تَكَادُ السَّمَاوَاتُ يَتَفَطَّرْنَ مِنْهُ) از بس که اين سخن خطرناک و زشت است نزديک است آسنها با وجود  استحکام و عظمتي که دارند متلاشي گشته و پاره پاره شوند، (وَتَنشَقُّ الْأَرْضُ وَتَخِرُّ الْجِبَالُ هَدًّا )و زمين از زشتي اين سخن بشکافد و کوهها در هم شکسته و فرو ريزد (أَن دَعَوْا لِلرَّحْمَنِ وَلَدًا) به خاطر اين دعاي زشت ، نزديک است اين مخلوقات چنان شود که ذکر شد، در حالي که (وَمَا يَنبَغِي لِلرَّحْمَنِ أَن يَتَّخِذَ وَلَدًا) براي خداوند مهربان سزاوار نيست که فرزندي برگيرد. زيرا فرزند بر گرفتن او بر نقص و نيازمندي وي دلالت مي نمايد، در صورتي که او بي نياز و ستوده است و فرزند نيز از جنس پدرش مي باشد، و خداوند شبيه و نظير و همتايي ندارد. 
(إِن كُلُّ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمَنِ عَبْدًا (همۀ آنچه که در اسمانها و زمين هستند بندۀ خداوند مهربان مي باشند، و در برابر او فرمانبرداري و فروتن اند، و متمرد و سرکش نيستند، و فرشتگان و انسانها و جنها و ديگران همۀ مملوک اويند، و خداوند در انها تصرف مي کند، و يک ذره از پادشاهي و فرمانروايي و تدبير امور را در اختيار ندارند. پس چگونه او که داراي چنين سلطنتي بزرگ و شکوهي عظيم مي باشد داراي فرزند خواهد بود؟
(لَقَدْ أَحْصَاهُمْ وَعَدَّهُمْ عَدًّا) علم و آگاهي خداوند همۀ خلائق و اهل آسمانها و زمين را احاطه کرده و اعمالشان را بر شمرده است، پس او فراموش نمي کند و هيچ چيز پنهاني بر او پنهان نمي مان. 
(وَكُلُّهُمْ آتِيهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَرْدًا) و همۀ آنان روز قيامت تک و تنها در محضر او حاضر مي شوند يعني بدون فرزند و مال و ياور به پيشگاه او مي آيند و هيچ چيزي جز عمل خويش به همراه ندارند. پس هر يک از سزا و جزا داده و حسابش را به طور کامل مي دهد؛ پس اگر عملش خير بوده باشد پاداش نيک مي بيند، و اگر شر باشد شر و بدي خواهد ديد. آنگونه که خداوند متعال فرموده است. 
(وَلَقد جِئتُمُونَا فُردَي کَمَا خَلَقنَئکُم اَوّلَ مَرَهِ)  و به راستي تک و تنها به نزد ما مي آيندف آنطور که نخستين بار شما را آفريديم.إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِح