عمت هاي آنان را بيان کرد، حالت اهل جهنّم و عذابشان را نيز بيان فرمود:« وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ» و کساني که نشانه هايي را که پيامبرانشان برايشان آوردند انکار نمودند و ملاقات پروردگارشان را انکار کردند آتش دوزخ سراي آنان است که در آن به شدّت عذاب داده مي شوند و سخت ترين کيفرها به آنها مي رسد. « لَا يُقْضَى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا» بر آنان نه به مرگ حکم مي شود تا بميرند و راحت شوند، « وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُم مِّنْ عَذَابِهَا» و نه چيزي از عذابش در حق آنان کاسته مي شود. پس شدّت عذاب و بزرگي آن همواره و هميشه بر آنها ادامه دارد. « كَذَلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ» بدينگونه با  عذاب جهّنم هرکسي را که به  کفر ورزي ادامه دهد و بر آن پافشاري کند سزا مي دهيم.
« وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا» و آنها در دوزخ فرياد بر مي آورند و کمک مي طلبند و مي گويند:« رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ» پروردگارا! ما را از جهنّم بيرون بياور تا کارهاي شايسته انجام دهيم، غير از کارهايي که قبلا مي کرديم. پس آنها به گناهشان اعتراف کرده و مي دانند خداوند درباره ي آنها به عدل و داد حکم نموده است. اما بازگشت به دنيا را زماني از خدا مي خواهند که ديگر وقت آن نيست، پس خداوند به آنها مي فرمايد:« أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ» آيا بدان اندازه به شما عمر نداديم که در آن هرکس مي خواست پند پذيرد برايش کافي بود؟ يعني به اندازه اي به شما فرصت داديم که هرکس درصدد پندپذيري و انجام عمل صالح بود مي توانست توشه ي لازم را بردارد. و در دنيا بهره مندتان ساختيم و روزيهاي فراوان به شما داديم واسباب راحتي و آسايش را برايتان فراهم نموديم و عمرتان را طولاني کرديم و نشانه ها را برايتان پي در پي فرستاديم. 
« وَجَاءكُمُ النَّذِيرُ» و بيم دهندگان را پشت سرهم به سوي شما روانه ساختيم و شما را به خوشي ها و ناخوشي ها آزموديم تا به سوي ما بازگرديد و توبه کنيد. اما بيم دادن در مورد شما ثمربخش نگرديد و هيچ موعظه اي درباره ي شما مثمر ثمر واقع نشد. و کيفر را از شما دور داشتيم تا اين که اجل هايتان به پايان رسيد و عمرهايتان تمام شد و با بدترين حالات از دنيا رخت بربستيد و به اين جهان رسيديد؛ جهاني که در آن طبق اعمالتان کيفر داده مي شويد. و  اکنون که از خدا مي خواهيد شما را به دنيا بازگرداند ديگر وقت آن تمام شده و خداوند مهربان و بخشنده بر شما خشم گرفته است و عذاب آتش جهنّم بر شما شدّت يافته و اهل بهشت شما را فراموش کرده اند. پس براي هميشه در جهّنم بمانيد و هميشه خوار و ذليل در عذاب به سر بريد. بنابراين فرمود:« فَذُوقُوا فَمَا لِلظَّالِمِينَ مِن نَّصِيرٍ» پس بچشيد طعم عذاب را که ستمکاران ياوري ندارند تا آنها را ياري  کند و از جهنّم بيرون آورد يا از عذابشان بکاهد.إِنَّ اللَّهَ عَالِمُ غَيْبِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ؛ خدا ، داناي  نهان  آسمانها و زمين  است  و او به  آنچه  در دلهاست  آگاه   است.
وقتي خداوند جزاي اهل هر دو سرا را بيان نمود و اعمال و کارهاي هر دو گروه را ذکر کرد از گستردگي آگاهي و علم خداوند و مطلع بودن او از امور پنهان آسمان ها و زمين خبر داد؛ امور پنهاني که از ديد و نگاه مردم پنهان ا ست و از آن آگاهي ندارند. بيان کرد که خداوند رازهاي درون سينه ها را مي داند و آنچه را از خير و شر پاکي و ناپاکي در دل ها پنهان است مي داند پس به هرکس آنچه را که مستحق آن است مي دهد و هريک را در جاي مناسبش قرار مي دهد.هُوَ الَّذِي جَعَلَكُمْ خَلَائِفَ فِي الْأَرْضِ فَمَن كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَلَا يَزِيدُ الْكَافِرِينَ كُفْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتًا وَلَا يَزِيدُ الْكَافِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلَّا خَسَارًا ؛ اوست  که  شما را در روي  زمين  جانشين  پيشينيان  کرد  پس  هر کس  که   ناسپاسي ، کند ، ناسپاسي  اش  بر زيان  اوست  ، و کفر کافران  جز بر دشمني   پروردگارشان  با آنها ، نيفزايد  نيز کفر کافران  جز به  خسرانشان  نيفزايد.
خداوند از کمال حکمت و رحمت بود نسبت به بندگانش خبر مي دهد که او از  قبل چنين مقدر  نموده است برخي از بندگان جانشين برخي ديگر در روي زمين شوند. و چنين مقدر نموده است که براي هر امّتي از امتّ ها بيم دهندگان و پيامبراني را بفرستد تا بنگرد که چگونه عمل مي  کنند؟ پس هرکس به خداوند و به آنچه پيامبرانش آورده  اند کفر بورزد بداند که کفر او به زيان خود اوست و گناه و کيفر کفرش به خودش مي رسد. و هيچ کس بار گناه او را به دوش نخواهد  کشيد. و کفرورزي کافر چيزي جز اين که پروردگارش بر او خشمگين شود نمي افزايد. و چه کيفري بالاتر از خشم و ناخشنودي خداوند وجود دارد؟! « وَلَا يَزِيدُ الْكَافِرِينَ كُفْرُهُمْ إِلَّا خَسَارًا» و کفر کافران چيزي جز زيان به آنان نمي افزايد. يعني آنها خود و خانواده و اعمال و منازلشان را در بهشت از دست خواهند داد، پس همواره بدبختي و زيانمندي کافر فزوني مي گيرد و نزد خدا و خلق خدا خوار مي گردد و محروم مي شود.قُلْ أَرَأَيْتُمْ شُرَكَاءكُمُ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَاوَاتِ أَمْ آتَيْنَاهُمْ كِتَابًا فَهُمْ عَلَى بَيِّنَةٍ مِّنْهُ بَلْ إِن يَعِدُ الظَّالِمُونَ بَعْضُهُم بَعْضًا إِلَّا غُرُورًا ؛ بگو : آن  شريکاني  را که  به  جاي  خداي  يکتا مي  خوانديد ، ديديد ? به  من ، بنماييد که  از اين  زمين  چه  چيز را آفريده  اند ? يا در آفرينش  آسمان  چه  مشارکتي  داشته  اند ? آيا بر آنها کتابي  فرستاده  ايم  که  آن  را حجت  خود  سازند? نه  ، ستمکاران  به  يکديگر جز فريب  وعده  اي  نمي  دهند.
خداوند متعال با بيان ناتواني و نقص معبودان باطل مشرکين و بيان بطلان شرک ورزي آنها از همه جهات مي فرمايد:« قُلْ أَرَأَيْتُمْ شُرَكَاءكُمُ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ» اي پيامبر! به آنها بگو: به من درباره ي معبودان خود که به جز خداوند به فرياد مي خوانيد خبر دهيد، آيا آنها سزاوار به فرياد خواندن و پرستش هستيد؟ « أَرُونِي مَاذَا خَلَقُوا مِنَ الْأَرْضِ» به من نشان دهيد که آنان چه چيزي را در زمين آفريده اند؟ آيا دريايي آفريده اند يا کوه هايي را آفريده اند يا حيواني يا جمادي را آفريده اند؟ آنان اقرار خواهند کرد که آفريننده ي همه ي اين چيزها نعمت الله است. « أَمْ لَهُمْ شِرْكٌ فِي السَّمَاوَاتِ» آيا شريکاني که آنها مقّرر داشته اند در آفرينش و تدبير آسمان ها مشارکتي دارند؟ خواهند گفت : آنها مشارکتي در اين زمينه ندارند. پس وقتي آنها چيزي را نيافريده اند و در آفرينش جهان هستي با آفريننده مشارکتي ندارد چرا آنها را عبادت مي کنيد و به فرياد مي خوانيد با اينکه به ناتواني آنها اقرار مي کنيد؟! پس، از نظر عقلي دليل