ند، و اين شتاب ورزيدن آنها به سبب جهالت و عنادشان است. « وَيَقُولُونَ مَتَى هَذَا الْفَتْحُ» و مي گويند فيصله و قضاوتي که ميان ما و شما روي خواهد داد، و آن گونه که مي گوييد ما عذاب داده مي شويم کي خواهد بود؟ « إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ» اگر در دعوايتان راستگوييد؟!
« قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ » بگو: روز فيصله و قضاوت روزي است که در آن کيفر داده مي شويد و از آن استفاده اي نخواهند برد. بدين معني که در آن روز فرصت داده شوند تا گذشته را جبران کنند. پس هرگاه روز فيصله و قضاوت بيايد کار از کار گذشته است و آزمايش و ابتلا ديگر اثري ندارد، زيرا « لَا يَنفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمَانُهُمْ» ايمان کافران براي آنها سودي نخواهد داشت چون ايمان آنها از روي ناچاري است. « وَلَا هُمْ يُنظَرُونَ» و به آنها مهلت داده نمي شود به  اين شيوه که عذاب از آنها دور گردد و آنان گذشته خود را جبران کنند.
« فَأَعْرِضْ عَنْهُمْ» پس چون سخن و ستمگري آنها به جهالت جهل و ناداني رسيده است و عذاب را شتابان مي طلبند از آنها روي بگردان، « وَانتَظِرْ» و منتظر عذابي باش که آنان را فراخواهد گرفت، زيرا چنين عذابي حتما خواهد آمد، اما مدت و زماني مقرر دارد ، و هرگاه بيايد پس و پيش نخواهد داشت. « إِنَّهُم مُّنتَظِرُونَ» بدون شک آنان منتظر و چشم به راه هستند تا تو به گرفتاري و رنجي مبتلا شوي، اما عاقبت و سرانجام از آن پرهيزگاران است.
پايان تفسير سوره ي سجده<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="folder" href="w:html:1374.xml">جزء 21 (آيه 1 الي 27)</a><a class="folder" href="w:html:1396.xml">جزء 22 (آيه 28 الي 73)</a></body></html><?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1375.txt">آيه 3-1</a><a class="text" href="w:text:1376.txt">آيه 5-4</a><a class="text" href="w:text:1377.txt">آيه 6</a><a class="text" href="w:text:1378.txt">آيه 8-7</a><a class="text" href="w:text:1379.txt">آيه 11-9</a><a class="text" href="w:text:1380.txt">آيه 12</a><a class="text" href="w:text:1381.txt">آيه 13</a><a class="text" href="w:text:1382.txt">آيه 14</a><a class="text" href="w:text:1383.txt">آيه 15</a><a class="text" href="w:text:1384.txt">آيه 16</a><a class="text" href="w:text:1385.txt">آيه 17</a><a class="text" href="w:text:1386.txt">آيه 18</a><a class="text" href="w:text:1387.txt">آيه 19</a><a class="text" href="w:text:1388.txt">آيه 20</a><a class="text" href="w:text:1389.txt">آيه 21</a><a class="text" href="w:text:1390.txt">آيه 22</a><a class="text" href="w:text:1391.txt">آيه 23</a><a class="text" href="w:text:1392.txt">آيه 24</a><a class="text" href="w:text:1393.txt">آيه 25</a><a class="text" href="w:text:1394.txt">آيه 26</a><a class="text" href="w:text:1395.txt">آيه 27</a></body></html>مدني و 73 آيه است.
بسم الله الرحمن الرحيم
آيه ي 3-1:
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَالْمُنَافِقِينَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا؛ اي  پيامبر ، از خدا بترس  و از کافران  و، منافقان  اطاعت  مکن   زيرا  خداداناو حکيم  است.
وَاتَّبِعْ مَا يُوحَى إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا؛ از هر چه  از پروردگارت  به  تو وحي  مي  شود اطاعت  کن   زيرا خدا بدآنچه   مي  کنيد آگاه  است.
وَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا؛ و بر خدا توکل  کن  ، زيرا خدا کارسازي  را بسنده  است.
اي کسي که خداوند با دادن نعمت پيامبري بر تو منّت نهاده و تو را به وحي خويش اختصاص داده و بر همه مردم برتري داده است! تقوا و پرهيزگاري را پيشه کن که تو از ديگران بيشتر بايد پرهيزگار باشي، و وظيفه تو در اين باره از ديگران بيشتر و بزرگ تر است، پس شکر نعمت هاي خداوند را بگزار و از اوامر او اطاعت کن و از آنچه نهي کرده است بپرهيز، و پيام هاي خدا را برسان و وحي خدا را به بندگان ابلاغ کن و خيرخواه مردم باش، و آنها را پند ده، و هيچ چيزي تو را از اين هدف باز ندارد. پس، از هيچ کافري که با خدا و پيامبرش اظهار دشمني مي کند و از هيچ منافقي که کفر و تکذيب را در درون خود پنهان مي نمايد و به ظاهر چيزي ديگر مي گويد اطاعت مکن، اينها در حقيقت دشمن تو هستند پس در هيچ کاري از آنها پيروي مکن که پيروي از آنها آفت تقواست و با تقوا متضاد است. و از خواست ها و اميال آنان اطاعت مکن که تو را از راه درست منحرف و گمراه مي سازند.
« وَاتَّبِعْ مَا يُوحَى إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ » بلکه از چيزي پيروي کن که از سوي پروردگارت به تو وحي مي شود، زيرا آنچه از جانب خدا به تو و حي مي گردد هدايت و رحمت است، و با اين کار به پاداش پروردگارت اميدوار باش. « إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا» بي گمان خداوند از کارهايتان آگاه است و شما را طبق اعمال خوب و بدتان سزا و جزا خواهد داد.
چنانچه به دلت خطور کرد که اگر از خواست هاي گمراه کننده آنها پيروي نکني از جانب آنان زياني به تو مي رسد، و يا کمبودي در هدايت مردم به وجود خواهد آمد اين را از خود دور کن و از توکل مدد بگير که با چنين افکاري مقاومت خواهد کرد، و بر خداوند توکل نما، و بدان که سود و زيان و مرگ و زندگي را در اختيار نداري و همه به دست خداست، تا بدين گونه از شر آنها در امان بماني و ديني که بدان دستور داده شده اي برپا گردد. و براي نيل به اين هدف به خدا اعتماد  کن. « وَكَفَى بِاللَّهِ وَكِيلًا» و کافي است که خداوند کارساز باشد. پس کارها به او سپرده مي شود و او آن ها را سامان مي دهد، آن گونه که به مصلحت بنده است، چون خداوند مصالح بنده اش را بهتر مي داند و خداوند مي تواند اين منافع را به بنده برساند طوري که بنده نمي تواند آن را براي خود فراهم نمايد. و او براي بنده از خود او و از پدر و مادرش و از هر کسي ديگر مهربان تر است. 
به ويژه خداوند با بندگان خاص خودش بسيار مهربان است؛ بندگاني که خداوند همواره آنها را با احسان خويش پرورش مي دهد و برکات ظاهري و باطني را به سوي آنها گسيل مي دارد. به خصوص اينکه دستور داده است تا بنده کارهايش را به خدا بسپارد و وعده داده است که آن را دوست خواهد کرد. و  اينجاست که هرکاري آسان و هر دشواري سهل مي گردد و مشکلات از بين مي روند و نيازها برطرف مي شوند و برکت ها فرود مي آيند و عذاب ها دور و شرها دفع مي شوند. و بنده ضعيفي را بنگر که  کارش را به پروردگارش و مولايش مي سپارد! کارهايي انجام مي دهد که گروه بزرگي از مردم نمي توانند آن را انجام دهند ، و خداوند اين کار را براي او آسان مي کند که انجام آن بر مردان قوي هم دشوار مي آيد.مَّا جَعَلَ اللَّهُ لِرَجُلٍ مِّن قَلْبَيْنِ فِي جَوْفِهِ وَمَا جَعَلَ أَزْوَاجَكُمُ اللَّائِي تُظَاهِرُونَ مِنْهُنَّ أُمَّهَاتِكُمْ وَمَا جَعَلَ أَدْعِيَاءكُمْ أَبْنَاءكُمْ ذَلِكُمْ قَوْلُكُم بِأَفْوَاهِكُمْ وَاللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَهُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ ؛ خدا در درون  هيچ  مردي  دو قلب  ننهاده  است   و زنانتان  را که  مادر خود  مي ، خوانيد مادرتان  قرار نداد و فرزند خواندگانتان  را فرزندانتان  نساخت   اينها چيزهايي  است  که  به  زبان  مي  گوييد و سخن  حق  از آن  خداست  و اوست   که  راه  را مي  نمايد.
ادْعُوهُمْ لِآبَائِهِمْ هُوَ أَقْسَطُ عِندَ اللَّهِ فَإِن لَّمْ تَعْلَمُوا آبَاءهُمْ فَإ