كَ بِالْعَذَابِ وَ لَوْ لَآ أجَلٌ مُّسَمًّي لَّجَآء هُمُ الْعَذَابُ وَ لَيَأتِيَنَّهُم بَغْتَهً وَ هُمْ لَا يَشْعُرُونَ و آنان عذاب را با شتاب از تو مي جويند، و اگر موعدي مقرر نبود به يقين عذاب به آنان مي رسيد و ناگهان در حالي كه نمي دانند عذاب به سراغشان مي آمد.
يَسْتَعْجِلُونَكَ بِالْعَذَابِ وَ إنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَهٌ بِالْكَفِرِينَ آنان عذاب را به شتاب از تو مي خواهند و بي گمان جهنم فرا گيرندة كافران است.
يَوْمَ يَغْشَهُمُ الْعَذَابُ مِن فَوْقِهِمْ وَ مِن تَحْتِ أرْجُلِهِمْ وَ يَقُولُ ذَوقُواْ مَا كُنتُمْ تَعْلَمُونَ روزي كه عذاب از بالاي سرشان و از زير پاهايشان آنان را فرو مي پوشاند و ]خداوند[ مي گويد : «بچشيد آنچه را كه مي كرديد».
خداوند از جهالت كساني خبر مي دهد كه پيامبر و آنچه را كه آورده است تكذيب مي كنند و آنها در حالي كه براي آمدن عذاب شتاب دارند و بيشتر حق را تكذيب مي كنند، مي گويند : مَتَي هَذَا الْوَعْدُ إن كُنتُمْ صَدِقِينَ اين وعده كي خواهد آمد اگر راست مي گوييد؟ خداوند متعال مي فرمايد : وَ لَوْ لَآ أجَلٌ مُّسَمًّي و اگر موعدي مقرر براي نازل شدن عذاب نبود كه هنوز آن زمان مقرر فرا نرسيده است، لَجَآءَ هُمُ العَذَابُ عذاب به سراغشان مي آمد، چون آنها ما را ناتوان به حساب مي آورند و حق را تكذيب مي كنند.
و اكر ما آنها را به سبب جهالت و ناداني اشان مي گرفتيم سخنشان بسيار زود آنها را به عذاب و كيفر گرفتار مي كرد : ولي – با وجود اين – آنها براي نازل شدن عذاب شتاب نكنند و گمان نبرند كه دير خواهد آمد، وَلَيَأتِيَنَّهُم بَغْتَهً وَ هُمْ لَا يَشْعُرُونَ بلكه ناگهان در حالي كه نمي دانند عذاب به سراغشان خواهد آمد. و همانطور كه خداوند خبر داد اتفاق افتاد و هنگامي كه با غرور و فخر فروشي به جنگ «بدر» آمدند به گمان اينكه مي توانند به هدف خود دست يابند خداوند آنها را خوار گردانيد و بزرگان و سرانشان را نابود كرد و همة افراد شرور آنها را هلاك نمود و هيچ خانه اي نماند مگر اينكه مصيبت بدان وارد شد. پس عذاب از جايي به سراغشان آمد كه گمانش را نمي بردند.
و اگر عذاب دنيا آنها را فرا نگيرد عذاب آخرت را در پيش دارند كه هيچ يك از آنها نمي تواند از آن رهايي يابد خواه در دنيا عذاب داده شده باشد يا مهلت يافته باشد. وَ إنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَهُ بِالْكَفِرِينَ و همانا جهنم كافران را در بر خواهد گرفت و راه گريزي از آن ندارند، چرا كه آنان را از هر سو احاطه كرده است. همانطور كه گناهان و بدي ها و كفرشان آنها را احاطه كرده است. و اين، عذاب بسيار سختي است. يَوْمَ يَغْشَهُمُ الْعَذَابُ مِن فَوْقِهِمْ وَ مِن تَحْتِ أرْجُلِهِمْ وَ يَقُولُ ذُوقُواْ مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ اعمالتان براي شما به عذاب تبديل شده است و عذاب شما را فرا گرفته است همان گونه كه كفر و گناهان، شما را از هو سو فرا گرفته بود.يَعِبَادِيَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ إنَّ وَسِعَهٌ فَإيَّيَ فَاعْبُدُونِ اي بندگانم كه ايمان آورده ايد! بي گمان زمين من فراخ است، پس تنها مرا بپرستيد.
كَلُّ نَفْسٍ ذَأئِقَهُ الْمَوْتِ ثُمَّ إلَيْنَا تُرْجَعُونَ هر جانداري مزة مرگ را مي چشد سپس به سوي ما بازگردانده مي شويد.
وَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَ عَمِلوُاْ الصَّلِحَتِ لَنُبَوِّئَنَّهُم مِّنَ الْجَّنهِ غُرَفًا تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأنْهرُ خَلِدِينَ فِيهَا نِعْمَ أجْرُ الْعَمِلِينَ و كساني كه ايمان آورده و كارهاي شايسته كرده اند ايشان را در كاخهاي بهشت جاي مي دهيم كه در زير آنها رودبارها روان است و در آنجا جاودان خواهند ماند. چه خوب است پاداش عمل كنندگان!
الَّذِينَ صَبَرُواْ وَ عَلَي رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ همان كساني كه بردباري ورزيدند و بر پروردگارشان توكل مي كنند.
خداوند متعال مي فرمايد : يَعِبَادِيَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ إنَّ أرْضيِ وَسِعَهٌ فَإيَّيَ فَاعْبُدُونِ اي بندگانم كه ايمان آورده و پيامبر مرا تصديق كرده ايد! هر گاه عبادت و پرستش پروردگارتان در سرزميني برايتان دشوار و مشكل بود، از آن جا به سرزميني ديگر كوچ كنيد و به جايي برويد كه خداوند را به يگانگي پرستش نماييد.
پس جاهاي عبادت فراخ و وسيع است و معبود يكي است و مرگ حتماً به سوي شما خواهد آمد سپس به سوي پروردگارتان بازگردانده مي شويد آنگاه خداوند هر كس را كه عبادت او را به خوبي انجام داده و از ايمان آورده و عمل شايسته انجام داده باشد در كاخهاي بلند و منازل شيك و زيباي بهشت جاي مي دهد كه همة آنچه را دل انسان مي خواهد و چشم ها از ديدن آن لذت مي برند در بر دارد، و شما در آن جاودانه خواهيد بود. نِعْمَ أجْرُ الْعَمِلِينَ پس اين منازل و كاخ هاي بهشتي چه پاداش نيكي است براي كساني كه براي خدا كار مي كنند!
الَّذِينَ صَبَرُواْ وَ عَلَي رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ كساني كه بر عبادت خدا شكيبايي مي ورزند و در اين باره بر پروردگارشان توكل مي نمايند. پس صبر كردن آنها بر عبادت خدا مستلزم آن است كه توان و كوشش خود را در اين راستا مبذول دارند و مبارزة بزرگي را با شيطان آغاز كنند ؛ شيطاني كه آنها را فرا مي خواند تا در عبادتشان اخلال ايجاد كند. و توكل آنها مقتضي آن است كه به خدا اعتماد كنند و نسبت به او گمان نيك داشته باشند تا اعمالي را كه قصد آن را كرده اند محقق نمايد و آن را برايشان تكميل گرداند. و توكل را به صراحت بيان كرد با اينكه توكل در بردباري داخل است، چون در انجام يا خودداري از هر كاري به توكل نياز هست و هيچ كاري بدون توكل انجام نمي گيرد.لِّلَّذِينَ يُؤْلُونَ مِن نِّسَآئِهِمْ تَرَبُّصُ أَرْبَعَةِ أَشْهُرٍ فَإِنْ فَآؤُوا فَإِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ  ،کسانی که سوگند می خورند با زنان خود نزدیکی نکنند، باید چهار ماه انتظار بکشند و اگر بازگشتند خداوند آمرزگار و مهربان است.
وَإِنْ عَزَمُواْ الطَّلاَقَ فَإِنَّ اللّهَ سَمِيعٌ عَلِيم، و اگر قصد طلاق کردند، پس همانا خداوند شنوا و داناست.
«ایلاء» از قسم های خاص به زن در امر خاصی است، و آن این است که مرد به طور مطلق قسم بخورد که با زنش آمیزش نکند، یا به صورت مقید قسم بخورد که در مدت کمتر از چهار ماه، یا بیشتر از چهار ماه با وی نزدیکی نکند. پس هرکسی چنین سوگند بخورد، اگر برای کمتر از چهار ماه سوگند خورد، پس این مثل سایر قسم هاست، و اگر سوگند خود را نشکست، پس چیزی بر او نیست و همسرش به او راهی ندارد، چون آن را به چهار ماه مقید کرده است.
و اگر سوگند او برای همیشه بود یا برای مدتی بیش از چهار ماه ، اگر همسرش بخواهد چهار ماه سوگند او منعقد می شود، چون حق اوست، و چون چهار ماه تکمیل می شود، چون حق اوست، و چون چهار ماه تکمیل شد به او دستور داده می شود تا به زنش رجوع کند، و آن آمیزش است، پس اگر آمیزش کرد بر او چیزی جز کفاره سوگند نیست، و اگر از رجوع کردن آمیزش امتناع ورزید، او را مجبور می کنند که زنش را ط