رو در آتش افكنده ميشود. آيا سزايي جز آنچه ميكرديد به شما داده ميشود؟
خداوند بندگانش را از روز قيامت و سختيهايي كه در آن است و دلها را به وحشت ميانداز بر حذر داشته و ميفرمايد: وَيَوْمَ يُنفَخُ فِي الصُّورِ فَفَزِعَ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَمَن فِي الْأَرْضِ روزي كه در صور دميده ميشود، به سبب دميده شدن در آن كساني كه در آسمانها و زمين هستند وحشتزده و هراسان ميشوند، و از ترس آنچه كه پس از دميده شدن در صور اتفاق ميافتد هراسان و وحشت زده روي هم انباشته ميشوند.إِلَّا مَن شَاء اللَّهُ مگر كسي كه خدا بخواهد؛ آناني كه مورد تكريم خداوند قرار گرفته و آنها را ثابت قدم نموده، و از ترس و هراس آن روز حفظ كرده است. وَكُلٌّ أَتَوْهُ دَاخِرِينَ  و به هنگام دميده شدن در صور همة خلايق خوار و ذليل و فروتنانه در پيشگاه خداوند حاضر و آماده ميگردند. همانطور كه خداون متعال فرموده است: ان كان من في السموات و الارض الا اتي الرحمن عبدا همة آنچه كه در آسمانها و زمين هستند با بندگي و كرنش به نزد خداوند رحمان ميآيند. پس در اين روز رؤسا و رعايا در مقابل عظمت و جبروت خداوند هستي بخش با زيردستان خود در خواري و فروتني برابرند.
وَتَرَى الْجِبَالَ تَحْسَبُهَا جَامِدَةً وحشت قيامت به گونهاي است كه كوهها را ساكن و بيحركت ميپنداري، و هيچ يك از آنها را از نظر پنهان نميداري، وگمان ميبري كه بر همان حالت معمولي خود هستند، حال آنكه در نهايت هراس و وحشت قرار دارند، و از هم پاشيدهاند و سپس از بين ميروند، و به گرد و غبار تبديل ميشوند. بنابراين فرمود: وَهِيَ تَمُرُّ مَرَّ السَّحَابِ و از بس كه سبك هستند، و از شدت هراس قيامت مانند ابرها حركت ميكنند. و اين صُنْعَ اللَّهِ الَّذِي أَتْقَنَ كُلَّ شَيْءٍ إِنَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَفْعَلُونَ آفرينش خدايي است كه همه چيز را در كمال استواري آفريده است، و او به آنچه ميكنيد آگاه است، و شما را طبق اعمالتان سزا و جزا ميدهد. 
سپس كيفيت پاداش يا سزا دادنش را بيان كرد و فرمود: مَن جَاء بِالْحَسَنَةِ هر كس كه كار نيك انجام دهد، و اين شامل نيكي در قول و نيكي در عمل و نيكي قلبي ميشود، فَلَهُ خَيْرٌ مِّنْهَا او پاداش بهتر و والاتري از آن خواهد داشت، و اين حداقل پاداش الهي است. وَهُم مِّن فَزَعٍ يَوْمَئِذٍ آمِنُونَ و آنان از چيزي كه مردم را پريشان ميكند و در امن و امان به سر ميبرند، گر چه به همراه آنها احساس وحشت مينمايند. وَمَن جَاء بِالسَّيِّئَةِ و كساني كه كارهاي ناپسند انجام ميدهند،[«سيئه» اسم جنس است و شامل هر بدي است]، فَكُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِي النَّارِ بر چهرههايشان در آتش افكنده شده، و به آنها گفته ميشود: هَلْ تُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كُنتُمْ تَعْمَلُونَ آيا سزايي جز آنچه ميكرديد به شما داده ميشود؟إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ الَّذِي حَرَّمَهَا وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ من تنها فرمان يافتهام كه پروردگار اين شهر [مكه] را بپرستم؛ پروردگاري كه آن حرمت بخشيده و همه چيز از آن اوست. وبه من فرمان داده شده كه زمرة تسليم شدگان باشم.
وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ وَمَن ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنذِرِينَ و اينكه قرآن را بخوانم، پس هر كس راه يابد جز اين نيست كه به سود خودش راه مييابد، و هر كس گمراه گردد، بگو: «من فقط از بيم دهندگان ميباشم».
وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ و بگو: «ستايش خداي راست، او آياتش را به شما نشان خواهد داد، پس آنها را خواهيد شناخت، و پروردگارت از آنچه ميكنيد غافل نيست».
اي محمد! به آنها بگو: إِنَّمَا أُمِرْتُ أَنْ أَعْبُدَ رَبَّ هَذِهِ الْبَلْدَةِ من فرمان يافتهام كه پروردگار اين شهر را بپرستم. منظور شهر مكه است. الَّذِي حَرَّمَهَا خداوندي كه به مكه حرمت و به اهالي آن نعمت بخشيده است. پس بايد آنها در برابر اين نعمت شكر خدا را به جاي آورند وَلَهُ كُلُّ شَيْءٍ و همة آنچه در بالا و پايين است از آن او و در اختيار اوست.اين را بيان كرد تا گمان نرود كه او فقط پروردگار خانة كعبه است. وَأُمِرْتُ أَنْ أَكُونَ مِنَ الْمُسْلِمِينَ و فرمان يافتهام تا از تسليمشدگان باشم. يعني شتابان به اسلام روي بياورم. و پيامبر (ص) چنين كرد. پس او اولين شخص است كه اسلام آورد و در برابر خداوند تسليم شد، و فروتني او در برابر خدا از همة افراد اين امت بيشتر است.
وَأَنْ أَتْلُوَ الْقُرْآنَ و نيز فرمان داده شدهام كه قرآن را برايتان بخوانم تا به وسيلة آن هدايت شويد، و به آن اقتدا كنيد، و كلمات و معاني آن را دريابيد. اين وظيفة من است و من آنرا انجام دادهام. فَمَنِ اهْتَدَى فَإِنَّمَا يَهْتَدِي لِنَفْسِهِ پس هر كس راهياب شود، سود و نتيجه هدايت و راهياب شدنش به خودش بر ميگردد. وَمَن ضَلَّ فَقُلْ إِنَّمَا أَنَا مِنَ الْمُنذِرِينَ و هر كس گمراه گردد، بگو: من فقط از بيمدهندگانم، و چيزي از هدايت در دست من نيست.
وَقُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ و بگو: ستايش خدا را سزاست و هميشه و همه وقت ستايش از آن اوست، همه خلايق او را ستايش ميكنند، به خصوص بندگان برگزيدهاش و حمد و ستايشي كه ديگران براي پروردگار انجام ميدهند بيشتر است، چون مقام آنها بالاست و در نهايت نزديكي به او قرار دارند و خيرات و خوبيهاي فراواني به آنان ارزاني كرده است. سَيُرِيكُمْ آيَاتِهِ فَتَعْرِفُونَهَا آيات خود را به شما نشان ميدهد، به گونهاي كه آنها را خواهيد شناخت؛ شناختي كه شما را به حق و باطل راهنمايي مي نمايد. پس بايد از آيات خويش به شما نشان دهد تا به وسيلة آن در تاريكي راهياب شويد. ليهلك من هللك عن بيته و يحيي من حي بينه تا هر كس كه هلاك ميشود از روي دليل هلاك گردد و هر كس كه زنده ميماند از روي دليل زنده بماند.
وَمَا رَبُّكَ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ بلكه به درستي ميداند آنچه را از اعمال و احوال كه شما بر آن هستيد، واندازهاي پاداش آن اعمال را ميداند، و در آينده ميان شما حكم خواهد كرد، حكمي كه بر آن ستايش ميشود و براي شما- به هيچ وجهي- حجتي نخواهد بود.
پايان تفسير سوره‌ي نمل<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:1276.txt">آيه 6-1</a><a class="text" href="w:text:1277.txt">آيه 13-7</a><a class="text" href="w:text:1278.txt">آيه 19-14</a><a class="text" href="w:text:1279.txt">آيه 21-20</a><a class="text" href="w:text:1280.txt">آيه 28-22</a><a class="text" href="w:text:1281.txt">آيه 35-29</a><a class="text" href="w:text:1282.txt">آيه 42-36</a><a class="text" href="w:text:1283.txt">آيه 48-43</a><a class="text" href="w:text:1284.txt">آيه 51-49</a><a class="text" href="w:text:1285.txt">آيه 55-52</a><a class="text" href="w:text:1286.txt">آيه 56</a><a class="text" href="w:text:1287.txt">آيه 59-57</a><a class="text" href="w:text:1288.txt">آيه 61-60</a><a class="text" href="w:text:1289.txt">آيه 66-62</a><a class="text" href="w:text:1290.txt">آيه 67</a><a class="text" href="w:text:1291.txt">آيه 70-68</a><a class="text" h