رده اند روز قیامت از آنها برترند، و خداوند کسی را که بخواهد بدون حساب روزی می دهد.
خداوند متعال خبر می دهد کسانی که به خدا و آیات او و پیامبرانش کفر ورزیدند و از شریعت او فرمان نبردند، زندگی دنیا برای آنها آراسته شده و در برابر دیدگان و دلشان مزیّن و زیبا جلوه داده شده است به گونه ای که به آن راضی و خشنود می گردند، و به آن اطمینان پیدا می کنند، و تمام همّ و غمّ آنان برای دنیا خواهد بود.
پس به آن روی آورده و برای بدست آوردنش دست و پا می زنند و آن را بزرگ می پندارند ، و هرکس را نیز که در این امر با آنان مشارکت نماید بزرگوار و ارجمند جلوه می دهند. 
و مومنان را تحقیر نموده و آنها را مسخره کرده، و می گویند: آیا اینانند که خداوند از میان ما به آنها احسان کرده است؟ واین ناشی از ضعف عقل و کوری دیدگان آنان می باشد، زیرا دنیا سرای آزمایش و بلاست، و در دنیا هم برای کافران و هم برای مومنان گرفتاریهایی پیش می آید، اما مومن چنانچه در دنیا به مشکل و امر ناگواری گرفتار آید، صبر می کند و امید پاداش خداوند را دارد، و خداوند به سبب ایمان و صبرش مشکل او را آسان می نماید، و این فقط برای مومن است. و آنچه مهم است برتری و فضیلتی است که در سرای جاودان و همیشگیِ آخرت به دست می آید. بنابراین خداوند متعال فرمود: « وَالَّذِينَ اتَّقَواْ فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ» پس پرهیزگاران در بالاترین مقام هستند، و از انواع نعمت و شادی ها و فضاهای سبز و خرم بهره مند می شوند. و کافران در پایین ترین طبقات جهنم جای می گیرند و با انواع عذاب و اهانت و بدبختی بی پایان شکنجه می شوند. پس این آیه دلجویی است برای مومنان و سرزنش است برای کافران. و از آن جا که رزق و روزی دنیوی و اخروی هرگز بدون تقدیر و خواست خدا حاصل نمی شود، خداوند متعال  فرمود: « وَاللّهُ يَرْزُقُ مَن يَشَاء بِغَيْرِ حِسَابٍ» پس روزیِ دنیا را هم مومن به دست می آورد، و هم کافر، و اما روزی دلها از قبیل علم و ایمان، محبت خدا، ترس از خدا و امید به او و امثال آن را خداوند جز به کسانی که آنها را دوست دارد، نمی بخشد.أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِيحَهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ آيا ندانستهاي تمام موجوداتي كه در آسمانها و زمين هستند خداوند را به پاكي ياد ميكنند؟! و پرندگان نيز كه [در حال پرواز] بال ميگشايند [او را تسبيح ميگويند؟!] همگي به نماز و تسبيح خود آشنايند و خداوند به آنچه ميكنند آگاه است.
وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ و فرمانروايي آسمانها و زمين از آن خدا است و بازگشت [همة شما] به سوي او است.
خداوند بندگانش را از عظمت خويش و كمال قدرت و فرمانروايياش و نيازمندي همة آفريدهها به او و بندگي كردن همة مخلوقات براي وي آگاه مينمايد. پس ميفرمايد: أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ آيا نميداني كه همة انسانها و همة موجوداتي كه در آسمانها و زمين به سر ميبرند از قبيل جاندار و بيجان، خداوند را به پاكي ياد ميكنند و او را تسبيح ميگويند؟! وَالطَّيْرُ صَافَّاتٍ و همة پرندگاني كه در حال پرواز در آسمان بال گستردهاند سرگرم تسبيح او هستند؟! كُلٌّ هر يك از اين مخلوقات و آفريدههاي الهي قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِيحَهُ نيايش و تسبيح خود را ميداند. يعني هر يك بر حسب حالتي كه مناسب او است نيايش و عبادتي دارد و اين نيايش و عبادت را خداوند به وي الهام كرده، يا به وسيلة پيامبران به آنها آموخته شده است، مانند انسانها و جنها و ملائكه كه روش عبادت را به وسيلة پيامآوران خويش آموختهاند. و يا روش عبادت به آنها الهام شده است مانند ساير مخلوقات الهي كه خداوند به آنها الهام نموده چگونه به نيايش و پرستش او بپردازند. و اين احتمال قويتر و راجحتر است، به دليل اينكه فرموده است: وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ و خداوند به آنچه ميكنند دانا است. يعني همة كارهايشان را ميداند و هيچ چيزي از كارهايشان بر او پوشيده نيست و آنها را طبق كارهايي كه انجام ميدهند سزا و جزا خواهد داد. بنابراين خداوند اعمالشان را ميداند، چون آن اعمال را او به آنها آموخته است. و نيز به اهداف و مقاصدشان كه پاداش و سزا را در بر دارد آگاه است.
و احتمال دارد كه ضمير در قد علم صلانه و تسبيحه به خداوند برگردد، و معني اينطور شود: خداوند نيايش و تسبيح هر يك از آنان را ميداند، گرچه شما بندگان از آن چيزي نميدانيد، مگر آنچه كه خداوند شما را به آن آگاه نموده است. و اين آيه مانند فرمودة الهي است كه ميفرمايد: تسبح لهالسماوات السبع و الارض و من فيهن و ان من شيء الا يسبح بحمده و لكن لا تفقهون تسبيحهم انه كان حليماً غفورا آسمانهاي هفتگانه و زمين و كساني كه در آن هستند او را تسبيح ميگويند و هيچ چيزي نيست مگر اينكه او را ستايش ميگويد، اما شما ستايش آنها را نميدانيد. بيگمان او بردبار آمرزنده است.
وقتي بندگي و نيازمند بودن مخلوقات را براي خداوند بيان كرد، و اينكه آنها در پرستش خداوند و يگانه دانستن وي محتاج پروردگار هستند، نيز بيان نمود كه آفريدهها در راستاي پرورش يافتن و سامان گرفتن اموراتشان نيازمند خداوند ميباشند، فرمود: ولله مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ و فرمانروايي آسمانها و زمين از آن خدا است؛ خداوند آفريننده و روزي دهنده آنها است و با فرمان شرعي و تقديري خويش در آسمان و زمين تصرف مينمايد.
و در جهان آخرت نيز با فرمان جزايي خويش در آسمانها و زمين تصرف مينمايد. چون ميفرمايد: و اليالله المصير و بازگشت به سوي خدا است. يعني بازگشت همة مخلوقات و سرانجام آنها به سوي خداوند است و آنان را بر حسب كارهايشان مجازات مينمايد.أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحَابًا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاء مِن جِبَالٍ فِيهَا مِن بَرَدٍ فَيُصِيبُ بِهِ مَن يَشَاء وَيَصْرِفُهُ عَن مَّن يَشَاء يَكَادُ سَنَا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصَارِ آيا نديدهاي كه خداوند ابري را روان ميسازد، آنگاه اجزاي آن را به هم ميآورد، سپس آنرا در هم ميفشرد، آگاه ميبيني كه باران از لابلاي آن بيرون ميريزد و از [ابرهاي مانند] كوه تگرگ فرود ميآورد، آنگاه آن را به هر كس بخواهد ميرساند و آن را از هر كس كه بخواهد باز ميدارد. نزديك است درخشش برقش ديدگان را از بين ببرد.
يُقَلِّبُ اللَّهُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ إِنَّ فِي ذَلِكَ لَعِبْرَةً لِّأُوْلِي الْأَبْصَارِ خداوند شب و روز را ميگرداند، بيگمان در اين [كار] عبرت بزرگي است براي كساني كه چشم داشته باشند.
آيا با چشمان خود عظمت و قدرت الهي را مشاهدت نكردهاي كه چگونه يُزْجِي سَحَابًا قطعهه